KUZEY AFRİKA’DA FRANSIZLARA KARŞI DİPLOMATİK BİR MANEVRA: AHMED ATA BEY’İN TUNUS VE TRABLUSGARP MİSYONU (1852‐1853)

A DEMARCHE AGAINST THE FRENCH IN NORTH AFRICA: AHMED ATA BEY’S TUNUSIA AND TRIPOLI MISSIONS (1852‐1853)

Özet

Osmanlı Devleti, 1830’da Fransa’nın Cezayir’i işgalinden sonra Kuzey Afrika’daki topraklarında hâkimiyetini yeniden tesis etme adına birtakım girişimlerde bulunmuştu. 1835’te Trablusgarp’ta bunu başarmışsa da Tunus’ta hem yerel yöneticiler hem de başta Fransa olmak üzere Avrupalı devletlerin müdahaleleri ile karşılaşmıştı. Fransa’nın Cezayir’deki hâkimiyetinin tehlike altına gireceğini düşünerek Osmanlıların Tunus’taki haklarına karşı çıkması iki ülkeyi zaman zaman karşı karşıya getirmişti. Osmanlı Devleti, bu sebeple Fransa’nın Avrupa’da meşgul olduğu bir dönemde bölgeyi teftiş etme adına gizlice memur göndermek zorunda kalmıştı. Bu çalışmada Miralay Ahmed Ata Bey’in bu görevi ve Osmanlı‐Fransız ilişkilerine yansımaları ele alınacaktır.

Abstract

Following the French occupation of Algeria in 1830, Ottoman Empire has attempted to re‐establish his sovereignty in North Africa. The Porte was successful in Tripoli, while in Tunisia, it faced a series of complicated local and international problems. European states, France in particular and local administrators were very reluctant to witness a strengthened Ottoman rule in the region. The French government considered it detrimental to the established interests in North Africa, particularly in Algeria. Therefore, a diplomatic crisis was inevitable between the Porte and France. The Porte has sent Ahmed Ata Bey to Tunusia to make some inspections in the region. This paper aims at to provide the details of this mission and its reflections on the relationship between the French and Ottoman government.