PANİSLAMİZİM'İN ETKİ ALANI ÇERÇEVESİNDE ÇİN'E GÖNDERİLEN ENVER PAŞA VE HEYETİNİN FAALİYETLERİ

ACTIVITIES OF ENVER PASHA AND HIS DELEGATE WHO WERE SENT TO CHİNA WITHIN THE SCOPE OF PAN ISLAMISM EFFECT

Özet

Panislamizm veya İttihad‐ı İslam adı altında 19. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı İmparatorluğunun devlet politikasıyla vücut bulan bu ideoloji, II. Abdülhamid ile birlikte etkin bir kimlik haline gelmişti. Özellikle de İslam nüfusunun yoğun olduğu bölgelerde etkin bir çekim alanına sahip olmuştu. Bu nüfusun yoğun olduğu yerlerden birisi de muhakkak Çindi.19.yüzyılın sonlarında Çinde Müslümanların da katıldığı bir dizi ayaklanmalar ortaya çıkmıştı. Bu ayaklanmaların içerisinde etki alanı genişleyen ve Boxer Ayaklanması olarak bilinen ayaklanmaya Müslüman kitlelerin katılımını engellemek ve isyanı bastırmak için Batılı devletler, Müslümanların Hilâfet müessesesini elinde bulunduran ve dolayısıyla İslam dünyası üzerinde nüfuz sahibi olan Osmanlı Devletini aracırolü üstlenme arayışına girişmişlerdi. Bölgeye II. Abdülhamid tarafından Almanyanın da tesiri ile bu isyanın bastırılmasında etkisi umulan bir heyet gönderilmişti. Bu çalışmada Çine gönderilen bu heyetin oluşmasındaki etkilerile birlikte heyetin başkanı ve üyelerinin faaliyetleri ele alınmaktadır.

Abstract

The ideology of pan Islamism or the unity of Islam which came into existence by the state policy of Ottoman Empire since the midst of the 19th century became an effective identity by Abdulhamid II. Especially, it was a remarkable idea in areas where the Islamic population is dense. China wasthe place where this population is high. There have been some riots which the Muslimstook part in China at the end of 19th Century. Mass of Muslims in China took part in riotslike the Boxer Rebellion which effected a broad area. The western countries began to seek an assist of Ottoman State which has caliphate power in order to prevent participation of Muslimsto the riot. Because of the caliphate administration Ottoman State had a great influence on Islamic World. A delegate was sent to the region by Abdulhamid II by the effect of Germany with the hope of suppressing the riot. The effects in forming this delegate along with the head and the members of it were studied in this paper.