HIYANET‐İ VATANİYE KANUNU MÜZAKERELERİ BAĞLAMINDA DENEYİM VE MESLEKİ EĞİTİMİN MİLLETVEKİLİ KONUŞMALARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE DAİR BİR İNCELEME

A REVIEW FOR THE EFFECTS OF EXPERIENCE AND PROFESSIONAL EDUCA‐ TION ON THE SPEECHES OF PARLAMENTARIES IN THE CONTEX OF THE LAW OF TREASON

Özet

Milli iradeden ilhamla milli egemenliği gerçekleştirmek üzere 23 Nisan 1920’de Ankara’da açılan BMM, işgalcilerin ve onlarla işbirliği içine giren İstanbul yönetiminin tepkisiyle karşılaşmıştır. Anadolu’nun birçok yerinde ortaya çıkan iç isyanların bastırılması,önce Temsil Heyeti’nin ve ardından BMM’nin en önemli uğraşılarından biri olmuştur.İsyanlar halkta tedirginlik yarattığı gibi mecliste de endişe yaratmış, ancak meclisi çarebulmaya yöneltmiştir. İsyanların bastırılmasında farklı çözüm yolları denenmiştir. Asiler bazen affedilmiş, bazen kanuni, bazen gayrikanunî idamlar gerçekleştirilmiştir. Mecliste aftan yana olanlarolduğu gibi suçlular hakkında en ağır cezanın uygulanmasını isteyenler de olmuştur. Bufarklı yaklaşımlarda milletvekillerinin aldığı eğitimin veya yaşadıkları olayların onlarakazandırdığı deneyimin rol oynadığı meclisteki konuşmalarından anlaşılmaktadır. Bu makalenin amacı Hıyanet‐i Vataniye Kanunu’nun içeriği değildir. Amaç, kanun maddelerinin müzakerelerinde milletvekillerinin farklı mesleklerden ve sosyal sınıflardangelmiş olmaları nedeniyle farklılık gösteren bakış açılarının görüşmelere yansımasınıtespit etmektir. Bununla birlikte milletvekillerinin konuşmalarında belirttikleri hususlarhakkında zaman zaman değerlendirmede de bulunulmuştur.Çalışmada milletvekillerinin konuşması esas alındığı için başvurulacak kaynak zabıtceridesi ve milletvekillerinin hal tercümeleri ile sınırlı tutulmuştur. Milletvekillerinin haltercümelerinden yararlanmaktaki amaç, geçmişten getirdikleri mesleki ve sosyolojikbirikimin konuşmaları üzerindeki etkisini temellendirebilmektir.

Abstract

Turkish Grand National Assembly (TGNA), opened in Ankara on April 23, 1920 to achieve nationalsovereignty and inspired by the national wills, was met with thereaction of theinvaders and the Istanbul government collaborating with them. Suppressing therebellionsin many places of Anatolia had become primarily the most important occupation of Representative Committee and then the TGNA. The rebellions created anxiety in the public and also caused concerns in the parliament but also directed it to find the remedy. Various ways ofsolutionsto suppress therebellions were tried. In some casesthe rebels were forgiven but sometimesthey were executed unlawfully orlawfully. There were parliamentarians supporting amnesty as wells asthose who wanted to implement the most severe punishment. It is understood from their speeches in the parliament that theireducation orexperiences gained by incidents played a role in these different approaches. The content of the Law of Treason is not the subject of this paper. The purpose is to identify the reflection of the different approaches of the parliamentariansresulting from their different professional backgrounds and social classes on the debates of law article. The paper makessome assessments on the points mentioned in the speeches of parliamentarians, as well. Sincethe study is based on thespeeches of parliamentarians, thesource islimited to the minutes and resumes of the parliamentarians. The purpose of utilizing the resumes of the parliamentarians isto be ableto basethe influence of their professional and sociological backgrounds on thespeeches.