CIA’İN DEĞERLENDİRMELERİ IŞIĞINDA I. TURGUT ÖZAL HÜKÜMETİ’NİN DIŞ POLİTİKASI ÜZERİNE BİR ANALİZ (1983‐1987)

AN ANALYSIS OF THE FIRST TURGUT ÖZAL GOVERNMENT’S FOREIGN POLICY IN THE LIGHT OF CIA’S EVALUATIONS (1983‐1987)

Özet

12 Eylül 1980 Darbesi’nden sonra 6 Kasım 1983’te yapılan genel seçimle Türkiye’de tekrardemokratik hayata dönülmüş ve 13 Aralık 1983 tarihinde Turgut Özal’ın başbakan olduğu yeni bir hükümet kurulmuştur. ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı CIA, bu dönemdeTürkiye’nin izlemiş olduğu dış politikayı mercek altına almış ve Türk dış politikası üzerine raporlar hazırlamıştır. Özellikle İran‐Irak Savaşı’nda Türkiye’nin pozisyonu, Türkiye‐Yunanistan ilişkileri, Türkiye‐Suriye ilişkileri ve Türkiye‐ABD ilişkileri CIA’in ilgilendiğikonular olmuştur. Türkiye‐ABD ilişkilerinde üzerinde durulan en önemli mesele, 1980yılında beş seneliğine imzalanan Savunma ve Ekonomik İşbirliği Antlaşması’nın yenilenmesi konusu olmuştur. Türk tarafının antlaşmanın yenilenmesi için ileri sürebileceğimuhtemel yeni talepler üzerinde CIA raporlarında değerlendirmeler yapılmıştır. Türkiye‐Yunanistan ilişkilerinde ise gittikçe gerginleşen iki ülke arasındaki ilişkilerin bir çatış‐maya dönüşmesi hâlinde ortaya çıkacak senaryolar CIA dokümanlarında Türkiye ileilgili önemli bir konu olarak yer almıştır. 1983‐ 1987 tarihleri arası, CIA belgelerindekiTürkiye hakkındaki analizler, CIA’in I. Turgut Özal iktidarı döneminde Türk dış politikasını yakından takip ettiğini ortaya koymuştur

Abstract

After the 12 September 1980 military coup, the democratic system wasrestored again in Turkey by theestablishment of Turgut Özal government on 13 December 1983. The CIA, the Central Intelligence Agency, examined theforeign policy that Turkey followed in the period of 1983‐1987. The CIA prepared reports on Turkish foreign policy, such as Turkey’s position in the Iran‐Iraq War, Turkish‐Greek relations and Turkish‐American relations. In this period, the most important issue to be addressed in Turkish‐American relations wastherenewal of the Defence and Economic Coop‐ eration Agreement (DECA), which wassigned in 1980 forfive years. The possible demandsthat the Turkish side could proposeto accept therenewal of thetreaty were mentioned in the CIA re‐ ports. The relations between Turkey and Greece also took placein the CIA documents. Evaluations of the scenariosthat would emerge in theevent of a conflict between Greece and Turkey also in‐ cluded in the CIA reports. The analyses on Turkey in the CIA documents show that the CIA close‐ ly followed the Turkish foreign policy during thefirst Turgut Özal Government.