BAŞHÜYÜK KARAÇAY‐MALKAR TÜRKLERİNİN DOĞUM ÂDET VE GELENEKLERİ

Özet

1095 yılında Kuzey Kafkasya’dan gelip Konya Sarayönü yakınındaki Başhüyük (Ümran‐ıHamidiye) Köyü’ne yerleştirilen Karaçay‐Malkar Türklerinin kendilerine has bazı gele‐nek‐görenekleri vardır. Bunlardan birisi de doğum gelenekleridir. Bu gelenek; doğumöncesi ve sonrasında çeşitli ritüel ve merasimlerle kutlanmaktadır. Yeni gelinin hamilekalması ile süreç başlar. Bu dönemde geline hamileliğini göstermeyen elbiseler dikilir,istediği yiyecekler yedirilir. Hamile gelin ortalıkta fazla dolaşmaz, ağırişler yapmaz.İstediğinde ailesinin evine gider. Doğum yaklaşınca iki tarafın anneleri bebek için giye‐cekler ve beşik takımı hazırlarlar. Doğum ebelertarafından yaptırıldıktan sonra bebeğindedesi ve babası ile gelinin annesine müjdelenerek onlardan bahşiş alınır. Bebeği ve geliniziyarete gelen yakın akraba ve komşular çeşitli yiyecekler getirirler. Ailenin en büyüğütarafından bebeğin kulaklarına ezan ve kamet okunarak ismi verilir ve dualar edilir.Doğum yapan gelin ve bebeği 40 gün yalnız bırakılmaz. Doğumdan 40 gün sonra ikitarafın akraba ve komşularının katılımıyla Kundak Getirme merasimi yapılır. Anneannebebeğe 5 yaşına kadar giyebileceği giyecekleri ile yatak ve beşik takımı getirir. Önce bumerasim için hazırlanan yemek ikram edilir. Heriki tarafın hediyeleri görevli gelin tara‐fından misafirlere gösterilir. Bebek ilk dişini çıkarınca “Tiş Cırna” merasimi yapılır ve heriki taraftan gelen davetlilere pişmiş buğday ikram edilir. Karaçay‐Malkarlarda sütannelikve süt kardeşlik âdeti de vardır.

Abstract

Karachay‐Malkar Turks, who came and were settled in Bashuyuk (Umran‐i Hamidiye) village near Sarayonu district of Konya from the North Caucasusin 1095, havesomespecific customs and traditions. One of them is their birth custom. This tradition is celebrated with various rituals and ceremonies before and after the birth. The processstarts with the pregnancy ofrecently married woman. Clothes which hide her pregnancy aresewed forthe daughter‐in‐law and sheisfed with food she wants. Pregnant daughter‐in‐law does not roam around and drudge. Whenever she wants, she visits her own family. When the birth is near, both mothers of the couple prepare clothes and cradlesetsforthe baby. When the midwives deliver the baby, the good news is announced to the baby’s grandfather, father and maternal grandmother and tips are gotten from them. Close relatives and neighbours who visit the baby and daughter‐in‐law bring variousfoods. The baby is named by the oldest member of the family reciting the adhan and giving the iqama and also prayers aresaid. The puerperal daughter‐in‐law and her baby are accompanied for 40 days. Swaddle bringing cere‐ mony takes place with the attendance ofrelatives and neighbours of both of the couple 40 days after the birth. Maternal grandmother brings clothes that baby can wear until it isfive, bed clothing and cradleset. Firstly the foods prepared forthis ceremony areserved. Gifts brought by both of thesides areshowed to visitor by a daughter‐in‐law in charge. When the baby teethes, the ceremony of “Tis Cirna” is held and cooked wheat is served to the guests of both sides. Karachay‐Malkars have also wet‐nursing and milk sibling customs.