USE OF ALEXANDER THE GREAT’S NAME AS İSKENDER IN TODAY’S TURKEY

BÜYÜK İSKENDER’İN ADININ (ALEKSANDROS) İSKENDER OLARAK GÜNÜ‐ MÜZ TÜRKİYE’SİNDE KULLANILMASI

Özet

A figure from the western civilization has neverinfluenced the eastern societies likeAlexanderthe Great in history. His name is still given to children as “İskender” in today’sTurkey. Ithink that his popularity comes from his tolerance to native values. These valueslike ethnicity, language, and religion have changed many times since Alexander’s timebut the popularity of his name has never disappeared in Anatolia. Afterthe Battle of Manzikert Anatolia was settled by Muslim Turks of different race andreligion apart from Anatolian people. Afterthe centuries from this event the name ofAlexander might have been in use among the Christian minorities in Anatolia, but cont‐rary to this possibility the name converted into İskender has survived among Muslimpopulation, too. Furthermore some Muslim romance writers associated Alexander theGreat with Dhul‐Qarneyn of the Koran. But Dhul‐Qarneyn’s Arabic and Turkish form“Zülkarneyn” is not preferred by Anatolian people as İskender. This naming customshows us that people do not use the name İskender as an equivalent of Dhul‐Qarneyn.Because people would use Muslim Zulkarneyn instead of Christian İskender, if these twofigures bore the same person.The basis of his popularity is explained in the light of his actions in Anatolia by makinguse of ancient sources and the authortries to explain the reasons of the use of his name byMuslim Turks in this paper by scrutinizing different cultural elements transferred fromthe Christian population to Muslim Anatolian Turks.

Abstract

Tarih boyunca Batı Medeniyeti’nden hiçbirfigür Büyük İskender (Aleksandros) gibi Doğu Mede‐ niyeti’nietkilememiştir. Onun adı “İskender” olarak günümüz Türkiye’sinde çocuklara verilmek‐ tedir. Bu ada olan rağbeti onun yerel değerlere verdiği hoşgörüye bağlamaktayız. Bu yerel değerler‐ den olan etnik yapı, dil ve din Büyük İskender’den itibaren Anadolu’da birçok kez değişmiş olması‐ na rağmen onun adı Anadolu’dan hiç silinmemiştir. Malazgirtsavaşı’ndan sonra başka bir dine ve ırka mensup Müslüman Türkler Anadolu’ya yer‐ leşmişlerdir. Bu olaydan yüzyıllarsonra Alexander adı Anadolu’daki Hıristiyan azınlıklartarafın‐ dan kullanılıyor olması gerekmektedir, fakat bu olasılığın tersi olarak İskender’e dönüşen isim Müslüman nüfus arasında kullanım olanağı bulmuştur. Dahası, bazı Müslüman yazarlar Büyük İskender’i Kur’an‐ı Kerim’de geçen Zülkarneyn ileilişkilendirmişlerdir. Fakat Zükarneyn ismi Anadolu insanı tarafından İskender kadartercih edilen birisim olmamıştır. Bu ad verme geleneği İskender adının Zülkarneyn adının muadili olarak halk tarafından kullanılmadığını göstermekte‐ dir. Çünkü, bu iki figürtek bir kişiye işaret etmiş olsaydı, Anadolu halkı Hıristiyan İskender yerine Müslüman Zülkarneyn adını tercih ederdi. Bu çalışmada antik kaynaklardan faydalanarak Büyük İskender’in hala rağbet görmesini sağlayabi‐ lecek Anadolu’daki icraatları ve bu adın Hristiyan nüfusdan Müslüman Türklere zamanla geçen uygulamalarile örneklendirerek kültürel geçişin mümkün olabileceğiele alınmıştır.