1831 VE 1844 SAYIMLARINA GÖRE BEYŞEHİR KAZASINDA NÜFUS DAĞILIMLARI

POPULATION DISTRIBUTION OF BEYŞEHİR DISTRICT ACCORDING TO 1831 AND 1844 CENSUSES

Özet

1831 yılında yapılan ilk nüfus sayımını, 1844’de ikincisi takip etmiştir. Bu sırada Karamaneyaletine bağlı bir kaza merkezi olan Beyşehir’de heriki sayım da başarıyla sonuçlandırılmıştır. Yerleşim yerlerine göre tutulan defterlerden, nüfuslarıyla birlikte o sırada kazaya kaç köyün bağlı olduğunu görmek mümkündür. Heriki sayım sırasında 35 yerleşimyerinden meydana gelen Beyşehir kazasının sınırlarında uzun yıllardan beri önemli birdeğişiklik olmadığı görülmektedir.XIX. yüzyılın ilk yarısındaki sınırları itibarıyla, batısındaki göl ile doğusundaki dağlararasında sıkışan Beyşehir kazası, coğrafi bakımdan kıyı ve iç kesim olmak üzere iki bölgeye ayrılır. Beyşehir kasabası dışında halkın kıyı kesiminden uzak durduğu ve iç kesimlere doğru yöneldiği görülmüştür. Fakat tarım arazileri oldukça kıt olduğundan artannüfusu besleyemeyen iç kesimlerde, başta İzmir ve İstanbul olmak üzere Batı Anadolu’yadoğru işçi göçleri başlamıştır. Halk arasında “ahara gitme” adı verilen bu âdet, kısa süredekaza geneline yayılmıştır.Bu çalışmanın ilk etabında, 1831 ve 1844 sayımlarına göre Beyşehir kazasının yerleşimyerleri ve nüfusları tespit edilerek kazanın haritası çıkartılmıştır. Daha sonra yerleşimyerlerinin büyüklüğüne göre harita üzerinde vektörel değerler verilerek, 1831 ve 1844yıllarında Beyşehir kazasında nüfus dağılımları gösterilmiştir. Çalışmanın ikinci etabındaise, iki sayım arasında geçen 13 yılda nüfus dağılımlarında meydana gelen değişimler elealınmış ve “ahara gitme” âdetinin nüfus ve nüfus dağılımına etkileri üzerinde durulmuş‐tur. Sonuç olarak bölgede görülen yoğun işçi göçlerine rağmen, Beyşehir kazasında nüfusartışının ülke geneline göre yüksek olduğu kanaatine varılmıştır. Bu nedenle XIX. yüzyılın ilk yarısında Beyşehir kazası, hem yeni kurulmakta olan ordu ve hem de İzmir veİstanbul gibi büyük şehirleriçin iyi birinsan kaynağı olmuştur.

Abstract

The first census conducted in 1831 wasfollowed by thesecond one in 1844. During that time, both censuses were executed successfully in Beyşehir which was a town centre belonging to thestate of Karaman. From the notebooks kept according to thesettlement area, it is possibleto see the number of the villages of this district. During both censuses, it may beseen that Beyşehir which consisted of 35 settlement areas didn’t encounter any changesin its borders for a long time. Considering the borders of thetown during thefirst half of the nineteenth century, Beyşehir was stuck between thelake on the west and the mountains on the east and is divided into two sections such as coastal area and inner area in terms of geography. It wasrecognized that the people out of the Beyşehir districtstayed away from the coast and settled in theinland area. Sincethe agricultu‐ ral area is very limited, labour migration started in theinner regions which can’t feed theincrea‐ sing population towardsthe West, especially İzmir and İstanbul. This custom which was called “going to ahar(other place)” became common all overthe district. In the first stage of this study, the settlement areas and population of the Beyşehir district were determined according to the census of 1831 and 1844 and the city was mapped. Then, vectoral values were given on the map according to the size of thesettlement areas and population distribu‐ tions of Beyşehir district were shown forthe years 1831 and 1844. In the second stage of the study, the changes occurred in the population distributions during the 13 years between two censuses were considered and the effects of the custom of “going to ahar” on population and population distribution were analysed. Consequently, it was concluded that the increase of population in Beyşehir district is higher than the average value of the country despite the dense level of labour migrations observed in theregion. For that reason, the district Beyşehir was a perfectsource of human for both the newly established army and big citiessuch as İzmir and İstanbul in the first half of the nineteenth century