Peygamber çiçeği (Centeurea polyclada DC.) bitkisinden elde edilen renkler ve bu renklerin yün halı iplikleri üzerindeki ışık ve yıkama haslıkları

The colours obtained from cornflower (Centaurea polyclada DC.) plant and the light and washing fastness of these colours on wool carpet fibers

Özet

Ülkemizde boyarmadde özelliği taşıyan çok miktarda boya bitkisi yabani olarak yetiştiği halde dokumacılıkla uğraşan halk bunların çok azını bilmekte ve boyamacılıkta kullanmaktadır. Bu çalışmanın asıl hedefi ülkemizde bilinen ve kullanılagelen boyarmaddelere bir alternatif sunmak olmuş ve bu doğrultuda Peygamber çiçeği (centaurea polyclada DC.) bitkisi doğal boyamacılıkta ilk kez denenmiştir. Tükiye'de Peygamber çiçeği (Centaurea sp.) cinsinin 109'u (%61.6) endemik olmak üzere toplam 177 türü vardır. Centaurea polyclada Türkiye'ye özgü ender rastlanan bir tür olarak görülmektedir. Araştırmada materyal olarak Peygamber çiçeği (centaurea polyclada DC.) bitkisi , Çanakkale- Ayvacık yöresi koyunlarından elde edilen elde eğirilmiş ilmeklik yün halı iplikleri ve bazı mordanlar kullanılmıştır. Yün halı ipliğinin ağırlığına göre %100, 200, 300 oranında Peygamber çiçeği bitkisi %20 oranında Alüminyum şapı, % 10,65 oranında bakır sülfat kullanılarak, ön mordanlama tekniği ile, 10 ayrı boya denemesi yapılmıştır. Elde edilen renklerin ışık haslıkları genellikle düşük ve orta yıkama haslıkları ise orta ve iyidir.

Abstract

Although a plenty of dye plants that have the features of dyestuff grow wildly in our country, the people who deal with weaving know much less about them and use them much less in weaving. The main goal of this study has been to present an alternative to dyestuff that is known and used in our country and this sense, cornflower (Centaurea polyclada DC.) plant has been experienced in naturel dyeing for the first time. There are totally 117 sorts of cornflower (cetaurea sp.) species, whose 109 items (%61.6) are endemic in Turkey. Centaurea polyclada DC. is regarded as a sort that is very rarely found peculiar to Turkey. In the research, cornflower (Centaurea polyclada DC.) plant, hand-spinning looped wool carpet fibers obtained from the sheep in the area of Ayvacık (Çanakkale) and some mordants have been used. According to the weight of wool carpet fibers, cornflower (Centaurea polyclada DC.) plant in the ratio of 100, 200, 300 percent, alum in the ratio of 20 percent and copper sulphate in the ratio of 10.65 percent have been used and ten different of dyeing experiments have been carried out. The light fastness of the colours obtained are generally medium and low and their washing fastness is medium and better.