İklim Değişikliğinin Haşhaş (Papaver somniferum L.) Üretim Alanlarına Etkisi

MEHMET UĞUR YILDIRIM,Mesut DEMİRCAN,FETHİ AHMET ÖZDEMİR,ERCÜMENT OSMAN SARIHAN

Özet

İklim, dünyadaki yaşamın sürmesi ve yaşam formlarının yeryüzüne dağılmasında en önemlietmenlerdendir. Bu da yeryüzünde yetişen doğal ve kültür bitkilerinin dağılışını ve kalitesini etkilemektedir.Günümüzde yapılan birçok çalışma iklimde bir değişimin olduğunu göstermektedir. Bu değişim birçok tarımsalüründe olduğu gibi haşhaş üretiminde de hiç şüphesiz etkili olacaktır. Haşhaş (Papaver somniferum L.)insanlık tarihinde en fazla bilinen, tıbbi ve yağ amaçlı kullanılan önemli bir endüstri bitkisidir. Dünya'da, haşhaşüretimi ve afyon alkaloidi ticareti bakımından söz sahibi olan Türkiye'nin haşhaş üretiminin iklimdeğişikliklerinden gelecekte nasıl etkileneceği bu çalışmada tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla; İklimparametrelerinden sıcaklık ve yağış (1961-2013 döneminden derlenen) verileri kullanılmıştır. Haşhaşın;sıcaklık, yağış ve topografyaya bağlı olarak yetişebileceği muhtemel alanlar gösterilmiştir. Sıcaklık ve yağıştopografya ile modellenmiş; sıcaklık için 7-16°C aralığındaki ve yağış için 300-1000 mm aralığındaki bölgelerseçilmiştir. Bu iki katmanın kesişim bölgesi, uzun yıllar iklim parametrelerine göre, haşhaşın yaşam bölgesibelirlenmiştir. Gelecekte meydana gelen değişimlerin belirlenebilmesi için iklim değişikliği modellerindenHadGEM-2ES RCP8.5 senaryosu kullanılmıştır. 2015-2040, 2040-2070 ve 2070-2099 dönemleri için sıcaklıkve yağış projeksiyonları kullanılarak, haşhaş ekim alanlarındaki gelecek için muhtemel değişimlergösterilmiştir. Sonuçta; iklim değişikliğinin gelecekte haşhaşın üretim alanlarında azalışlara neden olacağıve bu çalışmanın ekim alanlarının belirlenmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir

Abstract

The climate is one of the most important factors for continuation of the life in the world and in thedistribution of life forms on earth. It also affects distribution and quality of natural and cultivated plants that'sgrown in the earth. Numerous studies carried out today shows that there is climate change. No doubt, thischange will be effective in many agricultural products as well as in poppy production. Poppy (Papaversomniferum L.), best known in human history, is an important industrial plants used for medicinal and oil. Inthis study, it is intended to determine effects of climate change in future on Turkey's poppy production thatis influential country on poppy production and opium alkaloids trade in the world. To this end, temperatureand precipitation data of climate parameters are used. Possible areas where poppy can begrown are shown depending on temperature, rainfall and topography. Temperature and precipitation aremodeled with topography; regions are selected for the temperature in range of 7-16°C and for precipitationin range of 300-1000 mm. Intersections of two layers, according to the long-term climatological parametersare determined as Poppy's life region. One of climate change models; HadGEM-2ES RCP8.5 scenario wereused to determine changes that may be occurred in the future. Using temperature and precipitationprojections for 2015-2040, 2040-2070 and 2070-2099 periods, possible changes are shown in poppycultivation areas for the future. As a result; it is contemplated that climate change would lead to a decreasein the production of poppy fields in the future and this work will contribute to the determination of thecultivation areas