Türkiye’de Yağlı Tohum ve Ham Yağ Üretimi, Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Özet

Yağ asitlerinin trigliseridleri olarak bilinen yağlar, insan beslenmesinde enerji kaynağı olarak önemli birgıda maddesidir. Ayrıca, yağlar sanayi hammaddesi olarak da büyük öneme sahiptir. Hayvansal kökenliyağların üretiminin pahalı ve yeterli olmaması nedeniyle, insan beslenmesi için gereksinim duyulan yağlarınbüyük bir kısmı (%91.7), bitkisel kökenli yağlardan karşılanmaktadır. Tohumlarında yağ içeren çok sayıdabitki bulunmaktadır. Bunların başında; soya, ayçiçeği, kolza, yerfıstığı, susam ve aspir gibi tek yıllık bitkilergelmektedir. Ayrıca, zeytin, hurma ve Hindistan cevizi gibi çok yıllık bitkiler de ham yağ üretiminde büyükönem arz etmektedir. Yağlı tohumlu bitkilerin ham yağ üretimi yanında, çok değişik faydaları bulunmaktadır.Soya ve yerfıstığı gibi baklagiller familyasına dahil yağlı tohumlu bitkiler, havanın serbest azotunu toprağabağladıkları için, yetiştirildikleri bölgelerde tarım topraklarına önemli faydalar sağlamaktadır. 2014 yılıdeğerlerine göre dünya yağlı tohum üretimi 532 milyon ton olup, bunun önemli bir kısmını (%59.2) soyatohumu oluşturmaktadır. Ülkemizde yağlı tohum üretiminin yetersiz olması nedeniyle, gereksinim duyulanyağın büyük bir kısmı doğrudan ham yağ olarak veya yağlı tohum olarak ithal edilmek suretiylekarşılanmaktadır. 2014 yılı değerlerine göre Türkiye yağlı tohum üretimi 2.78 milyon ton olarakgerçekleşmiştir. Bu miktar, yerli üretim olarak, yıllık yağ üretiminin ancak %28.1'lik kısmını karşılamaktadır.Yapılan değerlendirmelere göre, ham yağ temininde dışa bağımlılığımız yıldan yıla artarak devam etmektedir.2014 yılı verilerine göre yağlı tohum ve türevleri için yurt dışına 4.286 milyon dolar döviz ödenmiştir. İyi birplanlama ile gereksinim duyulan yağlı tohumların tamamının, ülkemizde yetiştirilmesi açısından büyük birtarımsal potansiyel bulunmaktadır

Abstract

Oils known as triglyceride of fatty acids are very important food and energy source for human. In additionto human consumption, oils are very important for industrial as a raw material. Most of the oils (91.7%) usedfor human consumption comes from oil crops due to higher production cost and limit supply of animal fats.There are plenty of oil seed crops. Among these, soybean, sunflower, rapeseed, peanut, sesame andsafflower are the prevailing annual oil crops. In addition to these annual oil crops, perennial crops such aspalm, olive and coconut are also very important for crude oil production. Beside crude oil supply, oil cropshave other extra benefits. Soybean and peanut are legume crops and supply nitrogen to the soils by symbioticnitrogen fixation. The oil seeds production of the world was 532 million tons in 2014 and the highest rate ofoil seed production (59.2%) comes from soybean. Due to a lack of oilseed production in Turkey, a large partof the needed requirements are imported directly as crude oil or oil seeds. In 2014, Oil seed production was2.78 million tons in Turkey. This amount, as domestic production, meets only 28.1% of the annual oilproduction. According to the projections, our dependence on external supplies of crude oil continues toincrease from year to year. In 2014, 286 million $ has been paid for oil and its derivatives import. Turkey hasa great agricultural potential to produce all of the required oil seeds with good planning