Bazı Ekmeklik Buğday Çesitlerinde Farklı Tohum İriliklerinin Tane Verimi, Verim Öğeleri ile Kalite Üzerine Etkisi

Effects of Different Seed Sizes on Grain Yield, Yield Components and Quality of Some Bread Wheat (T. aestivum L.) Varieties

Özet

Bu araştırma; 2007-2009 yılları arasında Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü deneme alanında, TesadüfBloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre dört tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Denemede;ana parsel olarak çeşitler (Flamura-85, Gelibolu, Kate A-1 ve Guadalupe), alt parsel olarak 4 farklı tohumirilikleri (2.8 mm üstü, 2.8-2.5 mm arası, 2.5-2.2 mm arası ve 2.2-2.0 mm arası) ele alınmıştır. Araştırma;farklı 1000 tane ağırlıklarına sahip dört ekmeklik buğday çeşidinde 4 farklı tohum iriliğinin tane verimi, verimöğeleri ve bazı kalite değerleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yapılan varyans analizsonucunda tane verimi, metrekarede başak sayısı, başakta tane sayısı, bin tane ağırlığı ve hektolitre ağırlığıyönünden çeşitler arasındaki farklılık istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Tohum iriliği, her iki yılda da taneverimi, 1000 tane ağırlığı ve hektolitre ağırlığını etkilerken, metrekarede başak sayısını ve başakta tanesayısını etkilememiştir. Tohum iriliği artıkça çeşitlerin tane verimi artmıştır. En yüksek tane verimi 2.8 mmüstü tohum iriliğinden alınırken, en düşük tane verimi ise 2.0-2.2 mm arası tohum iriliğinden alınmıştır. 1000tane ağırlığı yüksek olan çeşitlerde tohum iriliği artıkça tane verimindeki artış oranının daha fazla olduğusaptanmıştır. Araştırma sonucunda; bölgede Gelibolu ve Flamura-85 çeşitlerinde 2.5 mm üstü, Kate A-1çeşidinde 2.2 mm üstü ve Guadalupe çeşidinde ise 2.0 mm elek üstü tohumluklar kullanılmalıdır.

Abstract

This study was conducted in the experimental field of Trakya Agricultural Research Institute in arandomized split blocks design with four replications in two years (2007-2008 and 2008-2009 growingseasons). The experiment was set up cultivars (Flamura-85, Gelibolu, Kate A-1 ve Guadalupe) as main plotand four different seed size (above 2.8 mm, among 2.8-2.5 mm, among 2.5-2.2 mm and among 2.2-2.0 mm) assubplot. The objective of the study was to determine the effects of four different seed sizes on grain yield,yield components and quality in bread wheat cultivars which have four different kernel weight. According tothe results obtained from analyses, differences between cultivars in terms of grain yield, number of spike persquare meter, number of kernel per spike, thousand kernel weight, test weight and protein rate were foundstatistically significant. While grain yield, thousand kernel weight and test weight were affected by the seedsize, number of spike per square meter and number of kernel per spike weren't affected by the seed size inboth years. The grain yields of cultivars went up with increasing seed size. While the highest yield wasobtained with 2.8 mm and above seed size, between 2.0-2.2 mm seed size gave the lowest yield. Increasingseed size in cultivars having high kernel weight caused greater yield increase more than in cultivars with lowkernel weight. Based on the results of the study, above 2.5 mm seed size in Gelibolu and Flamura-85, above2.2 mm in Kate A-1 and above 2.0 mm seed size in Guadalupe cultivars were suggested for Trakya region.