Yazlık Ekmeklik Buğdayların Çimlenme Dönemi Yüksek Sıcaklık ve Kuraklığa Duyarlılığı ve Verimle İlişkisi

Seedling Stage High Temperature and Drought Stress Susceptibility and Yield Relationships in Spring Bread Wheat

Özet

Bu çalışma, 2011/2012 yetiştirme sezonunda Çukurova (ADN) ve Diyarbakır (DYB) lokasyonlarındanormal ekim (NE) ve geç ekim (GE) yapılarak ve her ekim için yağışa bağlı (YB), sulamalı (SU) koşullardayetiştirilen (NEYB, NESU, GEYB, GESU) 16 yazlık ekmeklik buğday genotiplerinin, laboratuvarkoşullarındaki çimlenme özellikleri ile dane verimi arasındaki ilişkilerin saptaması amacıyla yapılmıştır.Çimlendirme, tam kontrollü koşullarda iki aşamada yürütülmüştür. Birinci aşamada karanlık koşullarda, sabit(20°C) sıcaklıkta, 7. gündeki çimlerde, genotiplerin potansiyel koleoptil uzunluğu (PKU) saptanmış, ikinciaşamada, farklı sıcaklık (20°C ve 30°C) ve su geriliminde (?s=0.0 Mpa ve ?s=-0.6 Mpa) 12 saatgündüz/gece ışık periyodunda çimlenme 7 gün sürdürülmüştür. Çalışmada, sıcaklığa duyarlılık indeksi(SDIADN-SU) ile PKU arasında r= -0.551* düzeyinde önemli ilişki saptanmıştır. Normal ve kurakta çimlenmeoranı ile kuraklığa duyarlılık indeksi (KDIADN-NE) arasında sırası ile r=-0.520* ve r=-0.568*, sıcakta çimlenmeoranı ile KDIDYB-GEve SDIDYB-SUarasında sırası ile r= 0.523* ve r= 0.564*, sıcakta sürgün uzunluğu ileKDIDYB-NEve SDIDYB-SUarasında sırası ile r= 0.611* ve r= 0.618*, sıcakta kök ağırlığı ile KDIADN-NEveKDIADN-GEarasında sırası ile r= 0.516* ve r= -0.509* ve yine sıcakta kök ağırlığı ile SDIDYB-YBve SDIDYBSUarasında sırası ile r= -0.525* ve r= -0.515* düzeyinde önemli ilişkiler saptanmıştır.

Abstract

This experiments were conducted in Çukurova (ADN) and Diyarbakır (DYB) locations during 20092010 growing season. Bread wheat cultivars were grown conventional sowing time (CS) and late sowingtime (LS) with rainfed (RF) and irrigated (IR) conditions (CSRF, CSIR, LSRF, LSIR). The aim of this studywas to evaluate germination and seedling traits of 16 spring wheat genotypes and its relationships betweengrain yield. Gemination was conducted under controlled condition with two stages. In the first stage,potential coleoptile length were determined on 7thday of germination in the dark and constant temperature(20°C) condition. The second germination stage were conducted with two temperature regime, control(20°C) and high temperature (30°C) with water regime, control (?s=0.0 Mpa) and drought stress (?s=0.6 Mpa) condition under 12 hours light/dark periods and 7 day duration. In this study, relationships betweenHeat Stress Index (HSIADN-IR) and Potential Coleoptile Length (PCL) was strongly releated (r=-0.551*).Negative correlations between germination ratio and Drougth Stress Index (DSIADN-CS) were observedunder both control (r=-0.520*) and dry conditions (r=-0.568*). Germination ratio was positively correlatedwith DSIDYB-LS(r=0.523*) HSIDYB-IR(r=564*) and seedling length was positively correlated with DSIDYBCS(r=0.611*) and HSIDYB-IRand DSIADN-LS(r=-0.509*) in Adana and HSIDYB-RF(-0.525*) and HSIDYB-IR(-0.515*) in Diyarbakır conditions.(r=0.618*). Root dry weight was significantly correlated with DSIADN-CS(r=0.516*) and DSIADN-LS (r=-0.509*) in Adana and HSIDYB-RF(-0.525*) and HSIDYB-IR (-0.515*) in Diyarbakır conditions.