Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde Aktarlarda Satılan Papatya Türlerinin Tespitine Yönelik Bir Araştırma

A Research on Taxonomic Identification of Chamomile Species Sold in Acthars in the Southeastern Anatolian Region of Turkey

Özet

Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde bulunan aktarlarda mayıs papatyası olarak satışı yapılanürünlerin ismine doğru olup olmadığını belirlemek amacıyla gayeli örnekleme yöntemi kullanılarak 2018yılında yürütülmüştür. Dünyada, Anthemis nobilis (Romen papatyası), Matricaria recutita (Mayıs papatyası)ve Ormenis multicaulis (Fas papatyası) türleri yaygın bir şekilde tıbbi amaçlı olarak kullanılmaktadır. Ancakmayıs papatyası öncelikle şifa bulmak isteyen alıcıların ülkemizde ve dünyada tercih ettiği ilk bitki olmasınarağmen, pazarda onun yerine çoğu zaman Köpek papatyasının (Cota altissima J. Gay) satılmasındandolayı tedarikçiler, perakendeciler ve özellikle tüketicilerde bilinç ve kamuoyu oluşturulması amacıyla buçalışma yapılmıştır. Çalışma materyali olan mayıs papatyası, genellikle soğuk algınlıklarında, öksürüklerde,midevi ve karminatif kullanım gibi amaçlarla alınıp satılmaktadır. Bu çalışma 6 ilde (Siirt, Batman, Mardin,Diyarbakır, Gaziantep ve Şanlıurfa) faaliyet gösteren merkezi konumda, aktarlar çarşısının bulunduğu illerdeaktarlar çarşısında ve müşteri yoğunluğunun fazla olduğu aktarlar gayeli örnekleme yöntemi uygulanarakseçilmiş ve toplam 60 işyerinden örnekler alınmıştır. 60 adet aktardan satın alınan örneklerde yapılan türteşhisi neticesinde örneklerin %95,7’sinin köpek papatyası (Cota altissima J. Gay), sadece %4,3’nün mayıspapatyası (Matricaria recutita) olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda insan sağlığı için önemli olantıbbi ve aromatik bitkilerin tedarikçi ve perakendecilerinin hem bu konuda eğitimli olması hem de alanındayetkili uzmanlarca düzenli olarak denetime tabi tutulmaları gerektiği ortaya çıkmaktadır.

Abstract

This study was carried out in 2018 using purposive sampling method, in order to identificate the chamomile species sold in the acthars in Southeastern Anatolian Region. Anthemis nobilis, Matricaria recutita and Ormenis multicaulis species are widely used in the world for medicinal purposes. This study was conducted to raise the public awareness among suppliers, retailers and especially consumers, due to the sale of Cota altissima as chamomile, although chamomile is the first plant preferred by consumers who wants to consume it as medicinal purposes. Chamomile species are commonly used against to cold, cough, gastric and carminative uses. Samples collected from 60 acthars were evaluated with purposeful sampling method from Siirt, Batman, Mardin, Diyarbakır, Gaziantep, and Şanlıurfa provinces. According to the results 95.7% of the samples were determined as dog chamomile (Cota altissima) and only 4.3% of them were chamomile (Matricaria recutita). In this study, it is revealed that suppliers and retailers of medicinal and aromatic plants should be informed and they should be controlled regularly by governmental specialists.