Şeyh Ma’ruf el-berzenci ve kādiriyye tarikatının Süleymaniye ve çevresinde yaygınlaşmasındaki rolu

Sheikh Ma‘rüf al-barzanji and his role in growth of qādiriyya order in and around Sulaymaniyah

Özet

Bugün Kuzey Irak’ın büyük şehirlerinden biri olan Süleymaniye, 17. asırda Kādirîliğin yayıldığı bölgelerden biridir. Bu bölgede Kādiriyye tarîkatının en büyük temsilcileri ise Berzencî ailesidir. 17. yüzyıldan beri Süleymaniye’de Kādiriyye tarîkatını bu aileye mensup şeyhler temsil etmiştir. Bunların içerisinde en meşhuru ise 18. yüzyılın sonlarına doğru bu tarîkatı Süleymaniye ve çevresinde çok daha yaygın hale getiren Şeyh Ma’rûf en-Nûdehî el-Berzencî (v. 1839)’dir. Şeyh Marûf, ilim ve irşad faaliyetleriyle mensubu olduğu Berzencî ailesinin bölgedeki saygınlığını daha da pekiştirmiştir. Öte yandan Süleymaniye ve çevresinde uzun yıllar Kādiriyye dışında bir tarîkatın bulunmayışı, Şeyh Ma’rûf’un bu tarîkatı çok daha geniş bir alana ulaştırmasına olanak sağlamıştır. Tarîkat bu bölgede kendisinden sonra da devam etmiş ve Şeyh Ma’rûf’un çocukları ve torunları tarîkat mensubiyetlerinin yanı sıra, toplumsal ve siyasi olaylara yön veren lider şahsiyetler olmuşlardır.

Abstract

Sulaymaniyah, today one of the largest cities in Northern Iraq, was one of the regions that the sufi order of Qādiriyya spread in $17^{th}$ century. And in this region, Barzanji Family is the largest representatives of the Qādiriyya order. Since $17^{th}$ century, Qādiriyya order has been represented in Sulaymaniyah by the sheikhs who were among the members of this family. Among these Sufi masters the most famous one was Sheikh Ma‘ruf al-Nûdehî al-Barzanjî (d. 1839) who turned Qādiriyya into a much more active and widespread order in Sulaymaniyah at the end of $18^{th}$ century. Through Sheikh Mar‘uf’s knowledge and guidance, Barzanjî family’s prestige in the region increased. On the other hand, for many years, the absence of any other order in and around Sulaymaniyah gave Sheikh Ma‘ruf the opportunity to spread the teachings of Qādiriyya. The Qādiriyya order continued after his death, and Sheikh Ma‘ruf’s children and grandchildren have been the leading figures who guide the social and political events along with their affiliation to the Sufi order.