Aşkın Kazandığı Tasavvufî Muhteva: Ahmed Gazzâlî, Baklî ve Irâkî Çizgisi

The Mystical Content Attained by Love: The Line of Ahmad al-Ghazâlî, al-Baqlî and 'Irâqî

Özet

Aşk tasavvufun önemli kavramlarından birisidir. İlk başlarda sadece insanlar arasındaki ilişkiye işaret eden aşk kavramı, daha sonra mutasavvıflar tarafından Allah ile insan arasındaki sevgi için de kullanılmaya başlanmıştır. Bu bağlamda Ahmed Gazzâlî tasavvufî aşkın metafizik boyutunu anlatan Sevânih adlı eserini yazmış, daha sonra Ruzbihan Baklî ve Fahreddîn-i Irakî de ilâhî aşka dair yazdıkları eserlerle onu takip etmişlerdir. Bu makalede söz konusu sûfîlerin eserlerindeki görüşleri çerçevesinde; cemâl, hüsn, tevhîd, fenâ, tecellî, zuhûr, mecâz, hakîkat gibi kavramlardan hareketle ilâhî aşkın mâhiyetine dikkat çekilecektir.

Abstract

Love is one of the important concepts of Sufism. The concept of love that used to refer to the relationship between humans during the early period was then started to be utilized by Sufis as a concept that stands for the love between God and human. In this context, Ahmad al-Ghazali wrote his book Sawanih describing the metaphysical dimension of mystical love. Then he was followed by Ruzbihan al-Baqli and Fakhr al-Din 'Iraqi by their works on divine love. In this article, within the framework of the views derived from the works of these sufis, attention is drawn to the nature of mystical love in the light of the concepts of beauty (jamal, husn), tawhid (oneness of God), fana (annihilation in God), tajalli (self-disclosure), majaz (metaphor) and haqiqah (truth).