zmir-Karşıyaka’da Çevresel Algıyı Çözümlemeye Yönelik Bir Araştırma

Özet

Kentlerin okunabilir ve tanımlanabilirolması, kentlilerin aidiyet, güvenlik,sosyalleşme, yer-yön bulma gibi temelihtiyaçlarının giderilebilmesi ve insan-çevreilişkilerinin olumlu yönde geliştirilmesiadına gereklidir. Bir kentin söz konusuözellikleri içeren ve kentlilerin yaşamkalitesini arttıran nitelikli bir kent olupolmadığı, çevresel algı ve kentsel imgeçalışmalarıyla ortaya konarakdeğerlendirilebilmekte ve gerektiğindeiyileştirmeler yapılabilmektedir. Bu nedenleçevresel algı çalışmalarının ampirikdüzlemde geliştirilmesi ve yeni yaklaşımbiçimlerinin uygulanması önemlidir. Buaraştırmada yöntem olarak durum çalışması(case study) gerçekleştirilmiş, İzmir kentmerkezinin önemli yerleşimlerinden biri olanKarşıyaka çalışma alanı olarak seçilerekçevresel algısı çözümlenmiştir. Çalışmadaanı, hafıza, duygu, düşünce ve davranışlarıoluşturan bilişsel (cognitive) ve duygusal(affective) algı süreçleri bütünde elealınmıştır. Bu kapsamda öncelikle literatürtaraması ile araştırmanın kuramsal modeliortaya konmuş, alan çalışmasında tesadüfiolarak seçilen katılımcılarla açık uçlusorulardan oluşan yarı-yapılandırılmışgörüşmeler gerçekleştirilmiş ve Lynch’inbilişsel haritalama yöntemi uygulanmıştır.Elde edilen verilerin analiz edilmesiyle,çalışma alanı olarak seçilen Karşıyaka’nınçevresel algısı ve kentsel imgesiçözümlenmiş, kentsel potansiyelleri vezayıflıkları ortaya konmuştur. Çalışmanınsonunda Karşıyaka’nın ticari, sosyal,rekreatif ve kültürel açıdan kentliler içinnitelikli bir kent deneyimi sunan, çevreselimgelenebilirliği yüksek, kullanıcılarıtarafından benimsenmiş, anlamlandırılmış,olumlu duygusal bağlar kurulan bir yerleşimyeri olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

Cities’ legibility and definability are essential in order to satisfy citizens security, belonging, socializing and navigating needs and to provide a positive humanenvironment interaction. Moreover, an urban settlement can be evaluated and ameliorated through environmental perception and city image studies. In this scope, developping empirical environmental perception studies and applying new research approaches are crucial. In this paper, case study has been the method used and the research field has been determined as Karşıyaka, İzmir. Evaluating Karşıyaka’s environmental perception holistically with cognitive and affective processes of perception which forms memory, emotions and behaviour is the main aim of the study. In this context, firstly the theoretical background has been established through literature research and then field research consisting semistructured interviews including open-ended questions and cognitive mapping has been done with participants chosen by random sampling. Analysing the data derived from this research, Karşıyaka’s environmental perception and city image, thus its potentials and weaknesses have been revealed. It is concluded that Karşıyaka is qualified, imageable, embraced, sensed, positively percepted and used urban space which provides a fulfilling urban experience in commercial, social, recreative and cultural terms for its users.