TÜRKLERE KARŞI HAÇLI DONANMA İTTİFAKI TEŞEBBÜSÜ VE İZMİR HAÇLI SEFERİ: 1341 - 1351

The Attempt for Crusader Naval Leauge Against Turks and The Crusade of Smyrna: 1341 - 1351

Özet

Haçlıların Doğu Akdeniz'deki son dayanak noktası olan Akka'nın, 1291 yılında Memlûk ordusu tarafından zaptedilmesi, beklenmedik bir sonuç olmamakla birlikte Hıristiyan Batı'da büyük yankı uyandırmıştır. Akka'nın düşüşünden 1336 yılında Fransa Kralı VI. Philippe'nin Haçlı Seferi projesine kadar geçen dönemde, kraliyet ailesine mensup kişilerden tacirlere, diplomatlardan din adamlarına ve asker kökenli kişilere kadar farklı yazar grupları tarafından Kutsal Toprakların yeniden ele geçirilmesi için birçok plan, proje ve teklif metni kaleme alınmıştır. Başlangıçta "kâfir Müslümanların" toprağı Mısır ile "sapkın Hıristiyanların" başkenti İstanbul'un işgali ve akabinde Kutsal Toprakların zaptının hedeflendiği bu projeler, XIV. yüzyılın birinci çeyreğinden itibaren Batı Anadolu'daki denizci Türkmen beyliklerinin, Ege'deki Latin çıkarlarına karşı oluşturduğu tehlikenin tehdit algılamasında birinci sıraya yükselmesiyle hedef değiştirerek, Türklere karşı Haçlı Donanma İttifakları tesis edilmesi çabalarına dönüşmüştür. Bu kapsamda 1334 ve 1344 tarihlerinde, Müslüman Aydınoğulları Beyliği'nin deniz gücünün merkezi ve önemli bir liman kenti konumundaki İzmir üzerine iki defa Haçlı İttifak Donanması saldırısı gerçekleştirilmiştir. Haçlı Seferi projelerinin geçirdiği bu değişim ve dönüşümü en iyi şekilde yansıtan 1344 tarihli İzmir Haçlı Seferi'nin tarihî arka planında yatan gerçeklerin ve yaşananların konu edildiği bu çalışmada, İttifak Donanması'nın teşekkülü, Viennois veliahtı II. Humbert'in 1346-47 yıllarındaki seferi ve 1351 yılında İttifak'ın dağılışına kadar Ege'deki Hıristiyan koalisyonunun faaliyetleri ele alınmaktadır.

Abstract

The Mamluk conquest of Acre, the last castle of Crusaders in the eastern Mediterranean, in 1291 was not surprising but created great echoes in the Christian West. From the time of Acre's capture to the project of Philip VI's Crusade in 1336, many plans, projects and treatises were inked by a large group of writers ranging from the members of the royal families to merchants, from diplomats to clergy and people of military background in order to recover the Holy Land. At the beginning, these projects targeted the recover of the Holy Land right after the occupation of Egypt -the land of "infidel Muslims"- and Constantinople -the capital of "heretical Christians". As of the first quarter of 14th century, after Turcoman Maritime Emirates in Western Anatolia started to pose a danger against the interests of Latins in the Aegean region, they turned into the attempts for anti-Turkish league. In this context, in 1334 and 1344, two attacks were carried out by Crusader Naval League on Izmir which was considered to have been the center and the most significant harbour of Aydin Principality's sea power. In this paper which puts forward the facts and the events in the historical background of the Crusade of Smyrna of 1344 that reflects the shifting of Crusader's impetus from Holy Land towards the Aegean it is discussed the formation of the naval league in 1343, Humbert of Vienne's expedition of 1346-7 and the activities of the Christian coalition in the Aegean until the disbanding of the league in 1351.