OSMANLI VE CUMHURİYET DÖNEMİNDE NASTURİ AYAKLANMALARI

Özet

XIX. yüzyılın ortalarından itibaren artan misyonerlik faaliyetlerinin yanı sıra başta İngiltere olmak üzere Fransa ve Rusya gibi devletlerin zengin petrol rezervlerine sahip olan Ortadoğu'ya hakim olma çabaları bu bölgede yaşayan farklı din ve etnik gruptan halkları uluslararası çekişmelerin içine çekmiştir. Bu halklardan biri de önce Rusya ardından da İngiltere'nin bağımsızlık vaatlerine kapılarak ayaklanan Nasturiler olmuştur. Nasturiler, ilki 1915, ikincisi ise 1924 yılında gerçekleşen ayaklanmaların ardından bağımsız bir devlet kurmak bir yana, yaşadıkları toprakları terk etmek zorunda kalmışlardır. Tüm bu olaylarda Osmanlı İmparatorluğunun temel siyaset olarak etnik gruplar arasındaki ve etnik gruplarla kendi arasındaki çatışmaları ve sorunları güç kullanmadan çözmeye gayret ettiği anlaşılmaktadır. Ancak yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti, hem Musul meselesi nedeniyle hem de mutlak egemenliği ülkenin tamamında sağlayabilmek adına Nasturi ayaklanmasını ciddi bir tehdit olarak görmüştür. Nasturiler üzerine yapılan çalışmalarda, Nasturilerin yaşadığı coğrafyanın bugünkü karşılıkları ile ilgili bir farkındalığın olmadığı anlaşılmaktadır. Böyle bir farkındalığın, geçmişle bugün arasında tarihsel ölçekte bağ kurulması, bugün yaşanan sorunların tarihsel perspektifle ele alınarak nedenlerinin daha iyi anlaşılması açısından oldukça önemli olduğu değerlendirilmektedir. Nasturilerin yaşadığı yer adlarının bugünkü karşılıkları ile beraber verildiği bu çalışmada okuyucuya tarihsel bir perspektif ile 20. yüzyılın başında yaşanan olaylarla güncel meseleleri bir arada yorumlama imkânı da sunulmaktadır.

Abstract

With the increasing missionary activities at the mid of the 19th century as well as the struggle of Britain and Russia to dominate the Middle East which possesses rich oil reserves had pulled various ethnic and religious groups who were living in the region into the centre of the international conflict. One of these groups of people was the Nestorians who revolted cherishing the illusion of having an independent state which was promised by firstly Russia and after Britain. The Nestorians, after revolting firstly 1915 and secondly 1924 aside establishing an independent state, had to leave their land which they lived for centuries. The Ottoman Empire has always followed the fundamental policy of solving the conflicts between ethnic groups as well as conflicts between ethnic groups and itself in peaceful ways without using force. But The Turkish Republic, due to the Musul question and in order to provide absolute sovereignty in whole parts of the country, considered the Nestorian revolt as a serious threat. The studies on the Nestorians reveal that there is lack of awareness about the current locations of the geography inhabited by the Nestorians. It is evaluated that a such awareness is very important to establish a historical bond between the past and the present and for a better understanding of the causes of the today's problems from a historical perspective. Providing the current names of the locations inhabited by the Nestorians, this study also presents to the reader a historical perspective and the opportunity to interpret the events at the beginning of XX. century together with the contemporary issues.