Yetişkin Kadın Eğitimi Sorunsalı: Sultanbeyli'nin Yoksul Kadınlarının Eğitim Analizi

Problematic of Adult Women Education: Sultanbeyli Women's Determination for Education

Özet

Eğitim alanında yaşanan gelişmelere rağmen, eğitim hizmetlerine erişimde kadınların dezavantajlı konumu devam etmektedir. Türkiye’de eğitimde eşitsizliklerin en başta gelenlerinden biri toplumsal cinsiyet eşitsizliğidir. Eğitimdeki eşitsizlikler, geleneksel cinsiyetçi kalıplarla beraber, kadınların toplumsal hayata ve ücretli çalışma yaşamına ne ölçüde katıldıklarında belirleyici rol oynamaktadır. Eğitim eşitsizlikleri, kadınlar için etkin özne, bilgili ve sorumlu yurttaşlar olabilme açısından da sorun yaratmaktadır. Bu gün sayıları yedi milyona ulaşan ve eğitime erişim hakkını kullanamayan, hatta okuma yazma dahi bilmeyen nüfusumuzun büyük çoğunluğunu kadınlar oluşturmaktadır. 1990’lardan itibaren birçok ülkede başlatılan eğitim kampanyaları, ülkemizde 1990’ların sonlarında başlamıştır. Ancak ülkemizdeki gerçek artış 2001 ekonomik krizi sonrasında yaşanan yoksullukla ortaya çıkmıştır. Ulusal eğitime destek ve şartlı nakit transferi gibi program ve kampanyalar yoksulluğun en çok etkilediği gruplardan olan kadınları, çocukları ve özellikle kız çocuklarını hedef kitle olarak benimsemişlerdir. Bu programlar, kadınların okuma yazma öğrenmelerini, kadınların ve çocukların yaşam kalitesini yükseltmeyi, kazanç getiren beceriler edinmelerini ve günlük yaşamda bağımlılıktan kurtulmalarını amaçlamaktadır. Yetişkin kadın eğitimini hedef alan programlar yoğunlukla ülke nüfusunun yaklaşık altıda birinin yaşadığı İstanbul’da uygulanmaktadır. Bu çalışmada İstanbul’un gecekondu semti Sultanbeyli’de yaşayan yoksul kadınların görüşlerinin kategorik içerik çözümlemesi yapılmaktadır. Sultanbeyli’de görüşülen yoksul kadınlar, okul çağında eğitime erişim olanaklarına sahip olamamış ama eğitim azmi içinde oldukları için okuma-yazma kurslarına katılan kişilerdir. Çalışma; eğitim, cinsiyet ve yoksulluk ilişkisi ile yetişkin kadın eğitiminin ve eğitim destekli yoksulluk yardımlarının sonuçlarını ele almakta, eğitimin yoksulluk zincirinin kırılmasındaki rolü üzerine odaklanmaktadır.

Abstract

Despite improvements in the sphere of education, the disadvantageous status of women’s access to education services still persists. Gender-based inequality is among the leading inequalities in the field of education in Turkey. Inequalities in education, along with traditional gender patterns, play a determining role in women’s participation in social life and paid labor. Inequalities in education also pose problems for women in respect of being active, informed and responsible citizens. Today, women constitute the majority of seven million people, who do not have access to education or who are illiterate. Educational campaigns, which have been in implementation since the early 1990s in many countries, were launched at the end of 1990s in Turkey. Yet, after the 2001 economic crisis, there was a rapid increase in the number of such campaigns in the country. The target audience of these campaigns, such as support for national education and conditional cash transfers, were women, children, chiefly female children, who are most adversely influenced by poverty. The main objectives of these programs were to increase the literacy of women, to improve living conditions for women and children, to help women gain productive skills and become self-sufficient in their daily living. Many educational programs targeting adult women have been implemented in Istanbul, where one sixth of the population lives. This study is a categorical content analysis of the views of the poor women living in Sultanbeyli, a squatter area in Istanbul. The women interviewed for the study in Sultanbeyli attended basic literacy courses because they were illiterate but eager to get education. The study focuses on education, the relationship between gender and poverty, the consequences of educational programs and education related poverty assistance for the adult woman and the role of education in breaking the cycle of poverty.