Dergiler / ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi / 2002 / Cilt: 12 - Sayı: 1
Makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) ile yabani tetraploid buğday (triticum dicocoides Korn.) melezlerinin bazı agronomik ve kalite özellikleri ve aralarındaki ilişkiler
- Sayfa
- 51–64
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada, üç makarnalık buğday (T. durum Desf.) çeşidi ile yabani tetraploid buğday (T. dicoccoides Korn.) arasında resiproklu olarak oluşturulan melezlerin $F_3 ve F_4$ jenerasyonları dört ebeveyn genotip ile birlikte 1998-1999 yetiştirme döneminde İzmir ili Bornova ve Menemen lokasyonlarında üç tekrarlamalı olarak denenmiştir. Ebeveyn, $F_3 ve F_4$ generasyonlarında başak başına tane verimi, bin tane ağırlığı, tanede protein oranı ve sedimentasyon değeri belirlenmiş ve açılma generasyonlarında özellikler arası ilişkiler incelenmiştir. Çalışma bulguları incelenen özellikler bakımından her iki generasyonda da ebeveynler ile melezleri arasında önemli farklılıkların bulunduğunu ortaya koymuştur. Tüm kombinasyonlar üzerinden elde edilen ortalama değerler hem $F_3$ hem de $F_4$ 'de melezlerin başak verimi ve tane ağırlığı bakımından durum ebeveynlerine yakın fakat iki kalite özelliği bakımından onlardan yüksek olduğunu göstermiştir. Başak tane verimi ile tanede protein oranı arasındaki korelasyonun F3 generasyonundaki önemsizliğine karşın, $F_4$'de negatif ve önemli bir ilişki (r=-0,641**) belirlenmiştir. T. dicoccoides'in ana ebeveyni oluşturduğu resiproklardan $F_3$ generasyonunda iki ve $F_4$'de de, bir kombinasyonda verim ve kalite yönünden eş zamanlı yapılacak seçimlerin etkili olabileceği sonucuna varılmıştır.
Abstract
In this research, $F_3 and F_4$ generations of resiprocal crosses between three durum cultivars (T. durum Desf.) and wild tetrapolid wheat (T. dicoccoides Korn.) along with parents were tested in a randomized complete block design with three replications at the locations of Bornova and Menemen, İzmir, in 1998-1999 growing season. The grain yield per spike, thousand kernel weight, grain protein percentage and sedimentation volume were determined in parents, $F_3 and F_4$ generations and relationships among traits in segragating populations vere examined. Results from study indicated that the significant differences between parents and their crosses for all traits were found in both generations. Considering the mean values over all combinations, in both the $F_3 and F_4$ generations the crosses had the values close to durum parents for grain yield per spike and kernel -weight but did higher ones than those of them for two quality traits. Although in the F3 there was no association between grain yield per spike and proteicontent, a negative and significant correlation (r=-0.641**) was obtained in the F4 generation It wasconcluded that individual selections which simultaneously practised for yield and quality vere effective in two combinations of $F_3$ arid one of $F_4$ generation among resiprocals'in which T. dicoccoides was female parent.