Timurluların İslam Maden Sanatına Katkıları

Özet

14. yüzyıl sonlarından 16. yüzyıl başlarına kadar İran’da hakimiyeti ellerinde bulunduran Timurlular, tarihsel açıdan bakıldığında kısa bir dönem varlık gösterseler de, ekonomik, sosyal, kültürel ve sanatsal anlamda önemli değişiklik ve gelişmeler yaratmışlardır. Bu dönemden günümüze gelebilen maden eser sayısı fazla olmamakla birlikte, var olanlar, önceki dönemlerde İran’da üretilen maden işlerinden farklı olduklarını ilk bakışta ortaya koymaktadır. 14. yüzyıl sonuna ve 16. yüzyıl başına tarihlenen birkaç örnek ayrı tutulursa, Timurlular madenle birlikte tüm el sanatlarında karşılaşılan ortak bir anlayışla, İslam sanatı içinde “Timurlu beğenisi” olarak adlandırılan yeni bir üslup yaratmışlardır. Çalışmada örneklerle birlikte Timurlu maden sanatı değerlendirilmiş, değişen ve incelen yeni beğeninin ortaya çıkmasında etkili olan kültürel, siyasi ve ekonomik etkenler açıklanmıştır.

Abstract

From a historical perspective, the Timurid rule in Persia from the late 14th to the early 16th century may be regarded as a short one. In this relatively short time, however, the Timurids have introduced significant economic, social, cultural and artistic changes and developments. The number of extant metalworks belonging to this era is few, but the ones that have remained make it obvious that they are highly different from examples produced earlier in Persia. Except for a few examples dating back to the late 14th and early 16th centuries, the Timurids may be said to have created a new artistic style in Islamic art. This style, which has come to be called the “Timurid taste”, may be observed in all kinds of handicrafts including metalworks. This study evaluates Timurid metalwork through example artifacts and looks into the cultural, political and economic factors causing the emergence of this new and refined artistic taste.