ANAYASA MAHKEMESİ VE KAMULAŞTIRMASIZ EL ATMANIN YASALLAŞTIRILMASI GİRİŞİMLERİ

(CONSTITUTIONAL COURT AND ATTEMPTS TO LEGALIZE CONFISCATING WITHOUT EXPROPRIATION)

Özet

Kamulaştırma işlemi, anayasal meşruiyeti olan yasal bir mülkiyet hakkı kısıtlaması iken, kamulaştırmasız el atma hukuksal dayanağı olmayan bir müdahaledir. Türk hukuk uygulamasında kamulaştırmasız el atmaya ilişkin dava açma hakkını kısıtlayan 221 sayılı Kanun ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 38. maddesi, birçok uyuşmazlığın adli yargıda çözüm olanağını ortadan kaldırmıştır. Anayasa Mahkemesi'nin 38. maddeyi iptal eden kararı ve bu karar sonrasında Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bu iptal kararını işlevsiz kılan içtihadı, iç hukuktaki uyuşmazlıkların İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'ne(İHAM) taşınmasına neden olmuştur. İHAM tarafından verilen ihlal ve tazminatla sonuçlanan kararlar, idareye ve Yasakoyucu'ya Kamulaştırmasız el atmaya ilişkin pozitif düzenleme yapma ihtiyacını dayatmıştır. 5999 sayılı Kanun'la Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Geçici 6. madde bu ihtiyacın ürünüdür. 6111 sayılı Kanun ve 6487 sayılı Kanun'un 21. maddesi ile değişiklikler ve düzenlemelere yapılan Geçici 6. madde, kamulaştırmasız el atma konusundaki tek yasal düzenlemedir. Anayasa Mahkemesi'nin kararları kamulaştırmasız el atmanın yasal düzenleme konusu edilmesinin hem nedeni hem de sonucunu oluşturmuştur. Çalışmada hukuksal ve yasal dayanağı olmayan bir müdahalenin pozitif hukuka eklemlenmesi ve yasallaşması sürecinin, maliklerin anayasal haklarını ihlal eden sonuçlar doğurduğu tespit edilmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin 38. maddeye ilişkin kararı dışında, çalışmada detaylı incelenen diğer kararlarında bu yasallaşma sürecini etkin şekilde denetlemediği ve anayasal özgürlükler lehine tutarlı bir yorum geliştiremediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

While expropriation is a legitimate constitutional restriction on the right to property, confiscating private property without expropriation has no legal basis. In Turkish law, the Act numbered 221 and the 38th article of the Expropriation Law numbered 2942, which restricted the right to sue for confiscation without expropriation, also eliminated the possibility of judicial solution of the disputes. Even The Constitutional Court revoked the Article 38 of the Expropriation Law, the General Assembly of the Supreme Courts practices resulted in the Constitutional Courts annulment decision to become dysfunctional. The General Assembly of the Supreme Courts case law gave rise to recourses to the European Court of Human Rights. Resulting in violation and compensation given by the ECHRs decisions in favor of violation and compensation, have obliged Turkish administration and legislator to make positive legislations with regards to confiscation without expropriation. The temporary article 6, adopted with Act numbered no 5999, of the Expropriation Law is a result of ECHRs this kind decisions against Turkey.The Act numbered 6111, the amendments made with the article 21 of the Act numbered 6487 and temporary Article 6 are the sole legislation. The Constitutional Court 's decisions are the result as well as the cause of the legislative steps taken regarding confiscation without expropriation. In this study, we have find out that the insertion of an intervention which has no legal basis into legislation has resulted in violation of the constitutional property right of the owners. We conclude that the Constitution Court has not scrutinized the legalization process effectively and been unable to develop a consistent approach in favor of constitutional freedoms apart putting aside its decision regarding the Article 38.