Bir Doğu Kayını Meşceresinde Farklı Sosyal Sınıftaki Ağaçlarda Günlük Ekofizyolojik Tepkiler

Diurnal Ecophysiological Responses of Different Social Class Trees in an Oriental Beech Stand

Özet

Doğu kayını (Fagus orientalis Lipsky) ülkemizin önemli yapraklı ağaçtürlerinden biridir. Ağaçlar arasındaki sosyal statü farkı rekabetbaskısını, ışığa erişimi ve su gibi yerel çevre kaynaklarınınkullanılabilirliği etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, saf veaynı yaşlı doğu kayını meşceresinde galip, ara ve mağlup durumdakiağaçların ksilem su potansiyeli, toprak suyu miktarı ve stomailetkenliğinin gün içi değişimini belirlemektir. Dokuz adet seçilenörnek ağaçların güneye bakan tepe kısımlarında su potansiyeli ile günortası stoma iletkenliği gün öncesi (04:30) ve günün 5 farklızamanında (saat 09:40, 12:30, 14:30, 17:00, 19:00) ölçülmüştür. Ayrıcasu potansiyelinin ölçüldüğü zaman dilimlerinde toprak suyu ölçümleride gerçekleştirilmiştir. Su potansiyeli galip tabakadaki ağaçlarda -0.23 ile -1.46 MPa arasında, ara tabakadaki ağaçlarda -0.19 ile -1.30MPa arasında, mağlup tabakada ise -0.11 ile -1.10 MPa arasındadeğişmektedir. Tüm sınıflarda şafak öncesi su potansiyeli en yüksekdeğerde iken, gün ortasında (saat 12.30) en düşük seviyesine inmekte,sonraki ölçüm zamanlarında ise tekrar yükselmektedir. Tüm sosyalsınıftaki ağaçların şafak öncesi su potansiyeli değeri benzer iken, saat9:40 ile 17:00 arasındaki ölçümlerde galip ağaçların su potansiyelideğeri diğer sınıflardan daha düşük ölçülmüştür. Toprak suyumiktarı gün boyunca azalmış, anlamlı en yüksek azalma üst toprakkatmanında olmuştur. Gün ortası stoma iletkenliği 16.53 mmol m-2 s-1 ile en yüksek mağlup tabakada, en düşük 5.20 mmol m-2 s-1 ile galiptabakada ölçülmüştür. Sonuç olarak, değişik sosyal sınıftaki kayınağaçları aynı toprak suyu koşullarında bulunmalarına rağmen güniçerisinde farklı ekofizyolojik tepkiler verebilmektedir.

Abstract

The oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) is one of the important tree species among the broad-leaved species in Turkey. Tree social status can effect on competition and access to light, and on availability of local environmental resources, including water. The current study was conducted in 32 years old pure oriental beech stand. In May 2016, xylem water potential, soil water content and stomal conductivity were measured at six different time of day at the southern-facing crowns of dominant, intermediate and suppressed trees. The xylem water potential ranged between -0.18 and -1.28 MPa. The water potential was the highest in predawn, the lowest in the midday, and then it rises again. While all social classes were similar to predawn water potential, the water potential difference between the dominant and suppressed trees increased towards midday and decreased in the following hours. The dominant trees had the lowest water potential, while the suppressed trees had the highest. Soil water content decreased all soil layers throughout the day, especially in the top layer. The midday stomatal conductance was highest in the suppressed trees (16.53 mmol m-2 s -1 ) and the lowest in dominant trees (5.20 mmol m-2 s -1). It can be concluded that oriental beech trees in different social status could have different eco-physiological responses despite being in similar soil water conditions.