Tohum Dış Ticaretinde Rekabet Gücünün Analizi ve Değerlendirilmesi

Özet

Günümüzün dış ticarete açık dünyasında tarımsal faaliyetlerde içyeterlilik hem üretim hem de tüketim aşamalarında ticaretavantajlarının elde edilmesi ile mümkündür. Ancak, sağlıkduyarlılıkları ile birlikte verim artışının da sağlanması gerekenmevcut bitkisel üretim düzeninde, tarımsal girdilerde dışabağımlılığın azaltılmasına özel önem verilmesi gerekmektedir.Önemli bir üretici ülke olan Türkiye’nin tohum dış ticaret açığı 2000’liyılların başından beri azalmaktadır. 2015 yılında Türkiye’nintohumluk ihracatının ithalatı karşılama oranı % 59 iken, 2016 yılındabu oran daha da yükselmiştir. Bu değişimin, ihracat yapılan ülkelereve zamana göre analiz edilmesi istenmiştir. Türkiye’nin on ticaretortağı ülkeye olan tohumluk ihracatı 2000-2017 yılları için oransaldeğişimler aracılığıyla incelenmiştir. Bu değerlendirme sonrasında,temel ticaret ortaklarından Irak’ın veri yetersizliği nedeniyle dışarıdabırakılmasının ardından, Türkiye’nin 2000-2015 yılları arasında eldeettiği tohum ihracat geliri panel veri analizi aracılığıyla 9 ithalatçıülke için analiz edilmiştir. Uygulanan yer çekimi modeli analizsonuçlarına göre, ithalatçı ülkenin kişi başı milli gelir artışı, buülkenin nüfus artışı ve Türk Lirası’nın Dolar’a karşı değer kaybıtohum ihracat gelirini artıran etkenler olarak belirmiştir. Ayrıca,Türkiye’de tohum üretim artışı ve ithalatçı ülkenin Avrupa Birliğiüyesi olma durumu, Türk tohum ihracat gelirinin dönemler arasıfarkını pozitif yönde etkilemektedir. Bu hususta önceliğin üretimartışına verilmesi ve tohum üreticilerinin daha fazla desteklenmesineyönelik çalışmalara gerek duyulduğunu belirtmekte fayda vardır.

Abstract

Internal competence in agricultural activities in today's outdoor trade open world is possible both by the advantages of trade in both production and consumption stages. There is a need in order to plan the future planning of the seed production and foreign trade that can adapt to the developing production technologies and to bring high efficiency and to direct the investments towards the sector. Turkey's seed foreign trade deficit decreased since the early 2000s, which is one of the important producer countries. Turkey's seed import coverage ratio of exports in 2015 was 59%, this rate is increased further in 2016. It was intended to analyse this change due to export destinations and time. Turkey’s seed export to trade partner countries was investigated with rational changes for 2000-2017 years. After this evaluation, following exclusion of Iraq, which is one of the main trade partners, due to data availability, Turkey’s seed export value for 2000-2015 was analysed for 9 importer countries with panel data analysis. Applied gravity model analysis results indicated that rising in importer country’s per capita income and population and devaluation of Turkish Lira against Dollar appeared as factors rising seed export revenue. In addition, the rise in seed production in Turkey, and European Union membership status of importer country affected inter-period difference of Turkish seed export revenue in a positive direction.