MEHMET ÂSAF BORSACI’NIN HAYATI VE ROMANLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Özet

T. S. Eliot bir şair hakkında yargıda bulunurken, onu vefat eden şairlerin içine yerleştirmemiz gerektiğini ileri sürdüğünde yöntem de sunar. Şair ve yazarlar, ancak aynı uğraş içinde bir başkasıyla karşılaştırıldığında kendi yerini bulur. Bu nedenle edebiyat tarihinde sadece büyük şair ve yazarlar yer almamalı, bunların büyüklüklerini ortaya çıkaracak ikinci, hatta üçüncü sınıf yazar ve şairlere de yer verilmelidir. Bu nedenle gerek başka ediplerle mukayese edilmede gerekse başka ediplerin yerini tayin etmede üzerinde henüz hiçbir çalışma yapılmamış olan Mehmet Âsaf Borsacı, aslında çoktan edebiyat tarihi içinde yer almayı hak etmiş bir ediptir. Bu makalenin kaleme alınmasının başlıca gayesi onu edebiyat tarihine mal edecek çalışmalara öncülük etmektir. Mehmet Âsaf, II. Abdülhamid devrinden itibaren Meşrutiyet, Mütareke yılları ve Cumhuriyet döneminde Türk basın yayın tarihi içerisinde çok uzun süre hizmetlerde bulunmuş, gazetecilik yapmış, şiir, roman, tiyatro ve hikâye türlerinde birçok eser kaleme almıştır. “Muhâsib-i Şuûn”, “Sansar”, “Sinek”, “Neşîde Âsaf”, “Konsolidçi” ve “Turhan Deli” müstear adlarıyla birçok yazıya imza atmıştır. Mehmet Âsaf, annesinin de teşviki ile Galata borsasında o dönemin spekülatif kâğıdı olan ‘konsolit’ alım satımı ile uğraştığı için “Âsaf Konsilitçi” diye de tanınmıştır. 1315’te de Terakki mecmuasında “Âlem-i Mehtap” isimli bir mensur şiirle matbuat hayatına atılmış, Tarik, Saâdet İkdam, Sabah, Mâlûmât, İrtikâ, Gayret, Servet, Serbestî, Musavver Fenn ü Edeb, Hanımlar Âlemi, Kadınlar Dünyası, Cingöz, Gıdık, Ayna, Zümrüdüankâ gibi süreli yayınlarda pek çok yazı kaleme almıştır. Mehmet Âsaf Borsacı’nın kitap şeklinde basılmış Benli Leyla, Lâmia’nın Sergüzeşti, Dilârâ (Mihriban) adlı üç romanı bulunmaktadır. Şadiye başlıklı romanı da Cingöz isimli süreli yayında tefrika edilmiştir. Borsacı’nın romanlarında en dikkate değer özellik romanın yazıldığı mevcut dönemin edebiyat ortamının ve poetik görüşlerinin romanlara yansımasıdır. Bu nedenle bu romanlar poetik okumaya oldukça elverişlidir.

Abstract

When T. S. Eliot makes a judgment about a poet and argues that we should place him within poets who passed away, he also offers a method. Poets and writers fi nd their place only when compared to another in the same pursuit. For this reason, not only great poets and writers should be included in the history of literature, but also second and even third-class writers and poets who will reveal their greatness should be included. For this reason, Mehmet Âsaf Borsacı, who has not yet been studied in comparison with other types or determining the location of other types, is actually a writer who has already deserved a place in the history of literature. The main purpose of the writing of this article is to lead the works that will attribute it to the history of literature. Mehmet Asaf served the Turkish press since the Second Abdulhamid Period, throughout Constitutional Monarchy, Armistice and Republic period, worked as a journalist, and wrote many works in the genres of poetry, novel, theater and story. He has written many articles with the nicknames “Muhâsib-i Şuûn”, “Sansar”, “Sinek”, “Neşîde Asaf”, “Konsolidçi” and “Turhan Deli”. Mehmet Âsaf, with the encouragement of his mother, was also known as “Asaf Konsilidçi” because he was dealing with “consolidated” trading, which was the speculative paper of that period, on the Galata stock exchange. In 1315, he started his life in print with a prose poem named ‘Âlem-i Mehtap’ in Terakki magazine, he has written many articles as Tarik, Saâdet İkdam, Sabah, Mâlûmât, İrtikâ, Gayret, Servet, Serbestî, Musavver Fenn ü Edeb, Hanımlar Âlemi, Kadınlar Dünyası, Cingöz, Gıdık, Ayna, Zümrüdüankâ. There are three novels by Mehmet Asaf Borsacı, namely Benli Leyla, and Lâmia’nın Sergüzeşti, Dilârâ (Mihriban), which were published as a book. His novel titled Şadiye was also serialized in the magazine called Cingöz. The most striking feature of the novels of the Borsacı is the refl ection of the literary environment and poetic views of the current period in which the novel was written. For this reason, these novels are very suitable for poetics reading