Başören (Gürün-Sivas) sedimanter ve yeniden harektlenmiş barit yataklarının özellikleri

Features of Başören (Gürün-Sivas) sedimentary and remobilized barite deposits

Özet

Başören barit cevherleşmesi, Orta Albiyen-Kampaniyen yaşlı Yanıktepe formasyonu içerisinde Belpınarı ve Ardıçlı Tepe olmak üzere, başlıca iki ayrı yerde izlenmektedir. Bu formasyon; kireçtaşı litolojisinde olup, alt seviyelerinde bol miktarda çört yumruları içermektedir. Belpınarı cevherleşmesi önemli oranda çört yumruları içerirken, Ardıçlı Tepe cevherleşmesi olduça saf ve masif seviyeler halinde izlenmektedir. Barit cevherleşmesi mono mineralli olup, ince taneli birincil baritler ve iri taneli ışınsal, polisentetik ikizli diyajenetik barit minerallerinden oluşmuştur. Bazı örneklerde barit konkresyonları da görülmektedir. Her iki yatakta da gang minerali olarak az miktarda kuvars ve kalsit mineralleri bulunmaktadır ve iz element konsantrasyonu bakımından oldukça fakirdir. Arazi gözlemleri, mikroskopik veriler, mineral parajenezi ve iz element jeokimyası Belpınarı cevherleşmelerinin sin-sedimanter-erken diyajenetik evrede oluştuğunu göstermektedir. Baritler, kısmen geç diyajenetik evrede yeniden hareketlenerek daha üst seviyelerdeki kırık zonlarına yerleşmiş ve Ardıçlı Tepe cevherleşmelerini oluşturmuş olabilir. Tüm bu cevherleşmeler daha sonraki tektonizmadan etkilenmişlerdir.

Abstract

The Başören barite deposits occur in the Middle Albian-Campanian Yanıktepe Formation and at two localites namely Belpınarı and Ardıçlı Tepe. The basic component of the Yanıktepe Formation is limestone and includes chert nodules in lower levels. The Belpınarı barite formations occur as matrix among chert nodules, chert and limesto-ne fragments in cherty lower levels. Ardıçlı Tepe barite masses fill a fracture zone and massive in the center and bear limestone fragments and inclusions along the margins of the zone. Barite formations are monomineralic, as fine grained primary barite and coarse grained -radial diagenetic barite. Barite crystals also show polysentetic twin. Barite concretions are seen in some samples. Barit formations are composed of dominantly barite minerals, and quartz and calcite gangue are in low amounts. At both locations the barit concentrations have characteristically low trace element contents. Field and microscopic data, mineral paragenesis and trace element geochemistry all indicate that Belpınarı barite formations have sedimentary in origin and remobilized fractions of these formations are responsible for Ardıçlı Tepe barites.