Hemodiyaliz stresör ölçeği'nin geçerlik ve güvenirlik çalışması

Özet

AMAÇ: Bu çalışmanın amacı; hemodiyaliz (HD) hastalarında tedaviyle ilişkili stresörleri değerlendirmek için Baldree ve arkadaşları (1982) tarafından geliştirilen Hemodiyaliz Stresör Ölçeği (HSÖ)'ni dilimize uyarlayarak, geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu araştırma, metodolojik olarak yapılmıştır. Mart 2003-Nisan 2004- tarihleri arasında, Ankara İli sınırları içinde yer alan yedi HD Ünitesinde, kronik HD uygulanan 250 hasta çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Bilgi Toplama Formu, HSÖ ve Başa Çıkma Stratejisi Ölçeği (BSÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı analizler, Kendall'ın Uyum Katsayısı, güvenirlik ve korelasyon analizi uygulanmıştır. BULGULAR: HSÖ'nin güvenirliği, iç tutarlık açısından incelenmiştir. Ölçeğin iç tutarlık katsayıları (Cronbach alfa); fizyolojik HD stresör, psikososyal HD stresör, toplam HD stresör için sırasıyla; 0.64, 0.80 ve 0.85 şeklinde saptanmıştır. HSÖ'nde madde-toplam korelasyonlarının anlamlı olduğu belirlenmiştir (pO.OOl). 29 maddeden oluşan HSÖ'nin kapsam geçerliği için uzman görüşü alınmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği, çok değişkenii-çok yöntemli matris yaklaşımı ile incelenmiştir. HSÖ ile kriter ölçek olan BSÖ alt-ölçekleri arasında, negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. SONUÇ: Türkçe'ye uyarlanan HSÖ'nin geçerlik ve güvenirliğinin, tatmin edici düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur.

Abstract

OBJECTIVE: The purpose of this study was to investigate the validity and reliability study and to adaptation of the Hemodialysis Stressor Scale (HSS) in our native language, which was designed by Baldree et al. (1982), for hemodialysis (HD) patients to evaluate the treatment-related stressors. MATERIAL AND METHOD: This study was methodically carried out. The study sample consisted of 250 chronic HD patients in the seven HD centers in Ankara between March 2003 and April 2004. Data were collected using the questionnaire, the HSS, and the Coping Strategy Indicator (CSI). For the analysis of data, statistical methods such as descriptive analysis, Kendall's Coefficient of Concordance, reliability analysis, and analysis of correlation were used. RESULTS: The reliability of the HSS was investigated by internal consistency. Cronbach's alpha coefficients obtained in the present study were 0.85, 0.64, 0.80 for total stressor scale, physiological sub-scale, and psychosocial sub-scale, respectively. The item-total correlations are significant all (p<0.001). Expert opinion was consulted regarding the scope validity of the 29-item HSS. Construct validity of the scale was investigated by multitrait-multimethod matrix. Several significant negative relationships between HSS and CSI subscales which was used as a criterion scale were found in this study. CONCLUSION: The validity and reliability of the Turkish adaptation of the HSS was found to be satisfactorily high. KEY WORDS: Hemodialysis, stress, validity, reliability, scale.