TÜRKİYE’DEKİ BARAJ GÖLLERİ: SU ve SEDİMENTTE AĞIR METAL ÇALIŞMALARI

Özet

Sucul ekosistemlerin ağır metallerle kirlenmesi, sediment ve yüzey sularındaki birincil üretimi, nitrojen fiksasyonunu, karbon, azot, fosfor mineralizasyonu ile enzim sentez ve aktivitelerini önlemektedir. Bu bağlamda ağır metaller gerek toksik etkileri gerekse sedimentte ve besin zinciri boyunca birikme potansiyelleri nedeniyle özellikle iç su ekosistemlerinin sürdürülebilirliği açısından önem taşımaktadır. Ekosistemin önemli bir bileşeni olan sedimentte, antropojenik kaynaklı metal girdisinin belirlenmesine ilişkin farklı yöntemler bulunmaktadır. Türkiye’de su-sedimentteki ağır metal seviyelerine ilişkin çalışmalar, deniz ve göllerde yoğunlaşmış olup baraj göllerinde konuya yönelik nispeten sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Bu derleme çalışmasında, ülkemizdeki baraj göllerinde su-sedimentte ağır metal kirlenmesi odaklı 2000’li yıllardan sonraki güncel araştırmaların özetlenerek bir araya getirilmesi ve araştırmalar ışığında genel bir değerlendirmenin yapılması amaçlanmıştır. Özellikle iç sularda kafeslerde balık yetiştiriciliğinin yaygınlaşması nedeniyle de konuya dikkat çekilmek istenmiştir.

Abstract

Pollution of aquatic ecosystems due to heavy metals prevents primary production in sediment and surface water, fixation of nitrogen, mineralization of carbon, nitrogen, phosphorus, and enzyme synthesis and its activities. In this context, heavy metals are crucial for the sustainability of inland water ecosystems in terms of both their toxic effects and their potential to accumulate in the sediment and along the food chain. There are different methods for determining the anthropogenic metal input in the sediment, an important component of the ecosystem. In Turkey, studies on heavy metal levels in the water-sediment are centered on sea and lakes and there are relatively limited number of studies focusing on dam lakes in the subject matter. In this study of compilation, recent researches which have conducted after 2000s regarding water and sediment of dam lakes in our country were summarized and compiled. In the light of the researches, an overall evaluation is aimed by this study, which also wants to raise a concern over fish cage culturing that becomes widespread particularly in inland waters.