HİKMET-İ HÜKÜMET VE YENİ REFORM: TÜRK TİPİ BAŞKANLIK SİSTEMİ VE ABD BAŞKANLIK SİSTEMİNİN ETKİSİ ÜZERİNE

RAISON D’ETAT (HIKMET-I HUKUMET) AND THE NEW REFORM: THE EFFECT OF USA ON TURKISH TYPE PRESIDENTIAL GOVERNMENT PRACTICES

Özet

Başkanlık sisteminin ABD’de kesintisiz ve örnek olacak şekilde uygulandığı bilinmektedir. Vatandaşın siyasal tercih yaparken bilinçli ve kültürlü olması, seçmenlerin ve siyasi partilerin ideolojik olarak aşırı kutuplaşmamış olması, siyasal partilerin lider eksenli olmamaları gibi çeşitli özellikler ABD hükümet sisteminin başarısındaki unsurlardan bazılarıdır. Böylece kimi zaman ortaya çıksa da bazı sorun ve gerginliklerin aşılabilmesi mümkün olmuştur. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ya da diğer deyişle Türk tipi başkanlık sistemi dünyada var olan siyaset ve yönetim rejimlerinden Westminster, başkanlık ve yarı-başkanlık sistemlerinden farklı olma iddiasındadır. Kendine özgülük arayışına karşın kamuoyunda bilhassa ABD tipi başkanlık sistemiyle karşılaştırıldığı görülmektedir. Türkiye’nin yeni yönetim sistemi kuşkusuz ABD örneğine göre bazı benzerlikler içermekte ancak bazı farklı yönleri de bulunmaktadır. Bu çalışma iki ülke hükümet sistemleri arasındaki benzer ya da farklı yönleri analiz etmek ve bir vizyon ortaya koymak istemektedir.Kuşkusuz iki sistem sadece yürütme erki ve organı bakımından değil yasama ve yargı erk ve kurumları bakımından da benzer ve farklı özelliklere sahip bulunmaktadır. Erklerin birbirleri karşısındaki konumu ve ilişkisi sistemin yaşaması açısından hayatidir. Fren ve denge mekanizması olarak bilinen ABD örneğinin, tarihi ve benzersiz konumu aynı zamanda en fazla taklit edilmesini de sağlamıştır.

Abstract

The presidential government system or in other words, the Turkish-type presidential system claims to be different from the the Westminster presidential and semi-presidential systems, the existing political and administrative systems of the world. Despite its search for originality it is seen that in public opinion it is compared with the USA type presidential system. Turkey’s new government system for sure has some similarities with the USA’s, but also has different aspects. Certainly, the two systems have similar and different characteristics not only for the executive power and organ but also for the legislative and judgement powers and institutions. The position and relationship of these powers against each other is vital in terms of the system’s survival. The historic and unique position of the USA example, known as the brake and balance mechanism, has also made it the most imitated. It is known that the presidential system applied in the USA in a continuous and exemplary manner. Conscious and cultured citizens regarding political choices, non polarized voters and political parties, non leader centric political parties are some specifications for the success of the USA government system. Thus, although sometimes various problems appeared, some of them could be overcomed.