Ağaç, yer sincabı ve ratın mandıbula'sı üzerinde karşılaştırmalı makro-anatomik, mekanik ve geometrik morfometrik çalışma

Özet

Bu çalışma karşılaştırmalı olarak üç tür rodent (kemirici) üzerinde yapıldı. On adet ergin ağaç sincabı {Sciurus anomalus, 5 erkek, 5 dişi), on adet ergin yer sincabı (Spermophilus xanthoprymnus, 4 erkek, 6 dişi) ve on adette 60 günlük Rat-Sprague Dawley (Rattus norvegicus, 5 erkek, 5 dişi) kullanıldı. Çalışma içinde sağ mandibulaların (çene kemikleri) lateral yüzleri kullanıldı. Araştırmadaki ağaç, yer sincabı ve ratın mandibulaları "makro-anatomik" olarak karşılaştırıldı. Ratlar, sincaplarla kıyaslandığında en belirgin olarak; lateral yüzde incisura mandibula'nm rostro-ventralinde kemiksel bir çıkıntı mevcuttu ve proc. coronoideuş daha kısa ve düzdü. Medial yüzdeki fossa pterygoidea oluşumu yer sincaplarında daha derin, ratta ise daha sığdı. Memelilerden farklı olarak her üç türde de fossa masseterica'yı dorsal ve ventral olarak sınırlayan masseterik çizgiler mevcuttu. Çene kemiği üzerinden alınan bazı metrik ölçümler bakımından (Sd, Sv, Ad, Td), yer sincabı ve rat çok benzerdi. Ayrıca üç türe ait mandibula kemiğindeki çiğneme kaslarının "mekanik avantajları" hesaplandı. Genelde ağaç sincabındaki çene kaslarpn mekanik avantajları, yer sincaplarından yüksek bulundu. Buna karşın ağaç sincabı, ratla karşılaştırıldığında sadece iki çene kasının (Sd, Sv) yüksek, bir kasın (Ad) düşük, diğer iki kasın (Tv, Td) ise benzer mekanik avantajlara sahip oldukları belirlendi. Ratlar ise yer sincapları ile kıyaslandığında, genelde çene kaslarının mekanik avantajı (Sd, Ad, Tv) yüksekti veya bazıları (Sv, Td) benzerdi. M. temporalis'in dorsal fibrilleri (Td)'nin mekanik avantajı ise her üç türde de aynıydı. Bu araştırmada üç kemirgen türüne ait mandibula şekilleri "Geometrik Morfometrik" metoduyla tür ve cinsiyet farklılığı bakımından da karşılaştırıldı. Bu amaçla çene kemiğinde 16 adet homolog landmark noktası tespit edildi. Elde edilen şekillere ait veriler Geometrik Morfometrik yöntemiyle analiz edildi. İlk iki temel bileşen-TB (PC-RW) ile türler ayırt edilebildi. İlk iki TB, şekillere ait toplam varyansın % 71 ini açıkladı (TB1:%37, TB2:%34). Deformasyon ağ ızgarası çizilerek örneklerdeki landmarkların hareket yönlerine ait farklılıklar belirlendi. Şekil bakımından orthogonal karşılaştırmalar sonucu sadece tür faktörünün istatistikî olarak önemli olduğu gözlendi.