Dergiler / Veteriner Cerrahi Dergisi / 1998 / Cilt: 4 - Sayı: 3
Erkek tavşanlarda uzun süreli röntgen (X-RAY) ışınlarının kan testestron,sperma ve tesitis üzerine etkisi
- Sayfa
- 25–29
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada, erkek tavşanlara uzun süre uygulanan röntgen (X-ray) ışınlarının kan testesteron, sperma üze¬rine etkisi ve testiste meydana getirdiği histopatolojik değişiklikler araştırıldı. Bu amaçla çalışmada 10 adet er¬kek Yeni Zellanda tavşanı kullanıldı. Röntgen ışınları verilmeden önce tüm hayvanlardan kontrol amacıyla sperma ve plazma testesteron düzeyinin tayini için kan örnekleri alındı. Tavşanlar iki gruba ayrılarak 5 adedine direkt, 5 tavşana ise sekunder olarak 40 gün süre ile her gün 500 Rad X-Ray ışını uygulandı. Tavşanlardan 20 ile 40. günlerde testesteron konsantrasyonlarım ölçmek için tekrar kan ve ayrıca aynı hayvanlardan uygulama önce¬si ve sonrasında spermalar alındı. Röntgen uygulaması bitiminde testisler histopatolojik muayene için Patoloji laboratuvarına gönderildi. Kan testesteron seviyelerinin, direkt ve sekunder rönt¬gen ışınları verilen gruplarda 20. günde çok alt düzey¬lerde olduğu (P<0.05) ve 40. günde ise neredeyse mili¬litrede de sıfır ng' a düştüğü ( P<0.001) tespit edildi. (Tablo 1). Sperma parametrelerinde kontrol bulgularına kıyasla röntgen ışınları uygulanan tavşanlarda ejekulat miktarı, spermatozoon motilitesi, spermatozoon yoğun¬luğu azalırken, anormal spermatozoon oranının arttığı gözlendi (Tablo 2). Testisin histopatolojik muayenesinde spermatogenezis aşamalarında aksamalar, direkt grupta primer spermato-sit aşamasından sonra dejenerasyonlar ve yer yer germi-natif epitelde kayıpların oluştuğu dikkati çekti. Sekun¬der grupta ise direkt gruba benzer bulguların yer aldığı belirlendi (Şekil 1,2, 3 ve 4). Sonuç olarak, uzun süre uygulanan röntgen ışınlarının kan testesteron seviyelerini önemli ölçüde etkilediği, sperma kalitesini bozduğu ve testiste histopatolojik de¬jenerasyonlara neden olduğu kanaatine varılmıştır.
Abstract
In the present study, the effect of X-ray irradiation on blood testesterone concentration, sperm parameters and histopathological changes in testis of male rabbits were invastigated. In this study, ten male New Zealand rabbits were used. Blood samples were collected from all expe¬rimental animals before exposure to X-ray for detection of blood testosterone concentration as control. The ex¬perimental rabbits were divided into two groups of five. Rabbits in the first group were exposed to X-ray di¬rectly; the other group were exposed to x-ray indirectly by keeping them in an enviroment that has 500 Rad X-ray irradiation for 40 days. Blood samples were taken from experimental animals in 20th and 40th days of ex¬periment for detection of testosterone. Additionally, se¬men samples were also collected from all animals befo¬re and after experiment. Testes were also examined his-topathologically after experiment. In both groups tes¬tosterone concentrations decreased significantly ( P < 0.05 ), 20 days after the study, and concentration of tes¬tosterone became undetectible 40 days after the experi¬ment ( P < 0.001 ). Again, in both groups the amount of ejeculate, motility and concentration of spermatozoon decreased compared to the control values and also the number of abnormal spermatozoon rate increased after exposure to radiation. In all experimental animals, spermatogenesis phase de¬fects were observed after histopathological examination. Degeneration after primer spermatocytes phase and ger-minatif epitel tissue loss were also observed histopatho-logically in both groups of rabbits. It can be concluded that long term exposure of animals to x-ray irradiation has a negative effect on blood testos¬terone concentration and on the quality of sperm and al¬so can cause histopathological degeneration in their tes- tıs.