Türkiye-Rusya İlişkilerinde Enerjinin Rolü

Özet

İki bölgesel güç olan Türkiye ve Rusya'nın Sovyetler Birliği'nin yıkılmasından sonraki dönemde ilişkilerini ağırlıklı olarak enerji projeleri üzerine geliştirme stratejileri, Kasım 2015'te Türkiye sınırını ihlâl eden Rus savaş uçağının düşürülmesi ile etkisini kaybetmiştir. Enerji tüketimi ihtiyacının sağlanmasında %95'lik oranla dışa bağımlı olan Türkiye'nin Rusya ile yaşadığı uçak krizi sonrasındaki gelişmeler, bir ülkenin enerji bağımlılığında karşılaşabileceği tehdidin ciddiyetini ortaya koymuştur. Yaşanan gelişmeler, Türkiye'nin enerji güvenliği için doğru çeşitlendirme politikası izlemesi gerektiğini bir daha kanıtlamıştır. Bu makalede, Sovyetler Birliği'nin yıkılmasından sonraki dönemden günümüze kadar iki ülke ilişkilerinde enerji politikaları, tarihsel süreçte incelenmektedir. Ankara-Moskova ilişkilerinde enerji alanında Mavi Akım, Güney Akım ve Türk Akımı gibi ortak boru hatları projelerinden detaylı bir şekilde bahsedilmektedir. İki ülkenin Akkuyu nükleer santrali örneğinde nükleer enerji alanındaki işbirliği anlatılarak, uçak krizi ile iptal edilen projelerin hem ikili ilişkilere hem de bölgesel enerji güvenliğine etkisine değinilmektedir.

Abstract

Being two important regional actors, Turkey and Russia have developed their bilateral relations mostly based on energy projects at post-Soviet period, which has been broken after the downing of Russian jet by Turkey. Turkey has great dependency on external resources about 95 percentage at its energy providing which is mainly supplied by Russia. The serious threat of undiversified energy imports from Russia emerged in Turkey following the crisis. Later developments proved that Turkey should follow energy diversification policy in order to provide its energy security. In this article, the place of energy issues of bilateral relations of these countries is examined with its historical background since the independence of Russian Federation following the collapse of the Soviet Union. The detailed information has been given about energy projects- such as Blue Stream, South Stream and Turkish Stream pipelines- within the bilateral relations between Ankara and Moscow. Furthermore, the cooperation of these two countries on nuclear energy has been given in the example of Akkuyu Nuclear Station. The influence of cancelling projects after shot downing of Russian jet by Turkey both to bilateral relations and regional energy security are examined.