Çanakkale Muharebeleri ile İlgili Eski Harfli Tek Sayfalık Destanlar

Özet

Çanakkale Muharebeleri Türk tarihi açısından olduğu kadar Türk edebiyatı açısından da üzerinde durulması gereken bir savaştır. Zira, Türk edebiyatında bu savaş ile ilgili çeşitli türlerde yazılmış eserler bulunmaktadır. Bunlar; şiir, hikâye, roman, tiyatro, makale ve mektup şeklinde sıralanabilir. Şiirlerin diğer türler içinde ayrı bir yeri vardır. Çünkü şiir türü savaşın hızına ve aktüel gelişmelerine daha çabuk ayak uydurabilmektedir. Savaşın olduğu 1915 yılından beri, Çanakkale Muharebeleri ile ilgili çok sayıda şiir yazılmıştır. Bu şiirler içinde harp günlerinde yazılanların ayrı bir önemi vardır. Zira bunlar harp sırasında hem cephenin hem de cephe gerisinin duygu, düşünce ve hayallerini öğ- renmemize imkân verirler. Şiirlere bakıldığında bir kısmının dönemin gazete ve dergilerinde yahut kitaplarda bir kısmının da destan şeklinde tek sayfa halinde bastırılıp yayımlandığı görülmektedir. Tek sayfalık bu şiirler destancı halk şairleri tarafından yayımlanmıştır. Söz konusu şiirler genel anlamda halkın savaşa dair duygu ve düşüncelerine tercüman olunan metinlerdir. Örnek olarak Destancı Eyüblü Müstafa Şükrü ile Mehmed Kemâlî'nin bu vadide yazılmış eserleri gösterilebilir. İşte bu yazıda Çanakkale Muharebelerine dair tek sayfa halinde bastırılıp, çeşitli dükkânlarda, kitapçılarda hatta pazarlarda satılan destan türündeki şiirler üzerinde durulacaktır.

Abstract

Gallipoli Campaign is a war which should be focused on in terms of Turkish history as well as in terms of Turkish literature. Because, there are written works in various genres related to this war in Turkish literature. These works can be listed as poetry, story, novel, drama, essay and letter. Poetry has a special place among the other genres. Because, the genre of poetry can keep up with the pace of the war and actual developments faster. Many poems related to the Gallipoli Campaign have been written since the year of the war, 1915. Among the others, the poems written during the war days have a special significance. Because, these poems let us learn the feeling, thought and dreams of both front and front rest. When it is looked at the poems, it is seen that some of them were published in the newspapers, magazines or the books of the period and some of them were printed in one page epic and published. These one page poems were published by the epic minstrels. Such poems are the texts which interpret the feelings and thoughts of the people related to the war generally. The works of Destanci Mustafa Sukru of Eyub and Mehmet Kemali are samples for this area. In this article, the focus will be on the epic poems which were printed as one page and sold in various shops, bookstores and even in the markets related to the Gallipoli Campaign.