Dergiler / Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi (:Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi) / 2004 / Cilt: 18 - Sayı: 34
Kuşyemi (Phalaris canariensis L.) bitkisinde değişik azot ve fosfor dozlarında Diuraphis noxia (Kurdjumov) (Hom.: Aphididae)' nın populasyon gelişimi ile bunun bazı verim özelliklerine etkisi
- Sayfa
- 104–113
- DOI
- —
Özet
Bu çalışma, Konya ilinde kuşyeminin ana zararlısı durumunda olan ve ilde kuşyemi tarımını neredeyse imkansız kılan Diuraphis noxia (Kurdjumov) (Horn.: Aphididae) ' nın farklı gübre dozlarındaki populasyon gelişimi ve bu populasyon zararının verim unsurlarına etkisinin belirlenmesi amacıyla ele alınmıştır. Gübre dozu olarak 4 farklı azot (0 kg/da, 3 kg/da, 6 kg/da, 9 kg/da) ve 4 farklı fosfor dozu (O kg/da, 2 kg/da, 4 kg/da, 6 kg/da) kullanılmıştır. Deneme tesadüf parsellerinde faktöriyel deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak planlanmıştır. 1998 ve 1999 yıllarında toplam 48 parselde haftalık afll sayımlan sürdürülmüş, 1998 yılında ayrıca afit populasyonunun verim unsurlarına etkisini belirlemek amacıyla bazı gözlem ve ölçümler (bitki boyu, m2 'de salkım sayısı, salkım uzunluğu, salkımda tane sayısı, on salkımda tane ağırlığı ve tane verimi) ve laboratuar analizleri (bin tane ağırlığı ve makro element seviyesi) yapılmıştır. D. noxia ' nın farklı gübre lıombinasyonlarmdaki populasyon dağılımı tarihlere göre fazla değişmemiştir.Fakat en yüksek pikler genelde azotun fazla uygulandığı parsellerde ($N_9P_0, N_6P_0, N_9P_2$ gibi) gözlemlenmiştir. En yüksek azot uygulaması olan $N_9P_0$ parselinde/d afıt populasyonu, hiç azot kullanılmayan $N-0P_0$ parselindekine göre 1/5 oranında artmıştır. En düşük pik noktaları da azotun düşük, fosforun fazla uygulandığı parsellerde $(N_0P_4, N_0P_6, ve N_3P_6)$ görülmüştür. Değişik gübre kombinasyonlarının denenen verim kriterlerinden sadece salkımda tane sayısı (P<0,01) ve on salkımda tane ağırlığına (P<0,05) etkisi istatistik! olarak önemli bulunmuştur. Makro element tetkikleri sonucunda ise parseller arası farklılık azot (P<0,05) ve potasyum (P<0,01) değerleri bakımından önemli, fosfor değerleri açısından ise önemsiz çıkmıştır. Sonuç olarak, azot dozlarının artmasına paralel olarak afıt populasyonunun da arttığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, fosforun yüksek dozlarının D. noxia' ya karşı bitkinin dayanıklılığını arttırdığı, dolayısıyla zararı kısmen azalttığı ancak bu azaltmanın türün zararını önleyecek seviyede olmadığı belirlenmiştir.
Abstract
Diııraphis noxia (Kurd.) was the main pest of canarygrass in Konya province of Turkey and it's damage makes cultiva-tion of this plant almost impossible in the province. This study was conducted to determine the population development of the aphid and the effect of the damage of these populations to the yield characters in different nitrogen and phosphorus doses on canarygrass. In trials four different nitrogen (0 kg. $ha^{-1}$, 30 kg. $ha^{-1}$, 60 kg. $ha^{-1}$, 90 kg.$ha^{-1}$) and four different phosphorus (0 kg. $ha^{-1}$, 20 kg.ha'1, 40 kg. $ha^{-1}$, 60 kg.$ha^{-1}$) doses were used. The experiment was completely randomized design with three replications. Totally 48 parcels were weekly surveyed in 1998 and 1999. In 1998, to determine the effect of the damage of aphid popula-tions to the yield components, some measurements and observations (plant height, panicula number per square meter, grain, number per panicula, panicula length, grain weight per ten panicula and grain yield) and laboratory analysis (1000 kernel weight and macronutrient concentration) were also made. The population development ofD. noxia was quite close in different fertilizer combinations. But the highest peaks generally observed in higher nitrogen doses ($N_9P_0, N_6P_0, N_9P_2$). The aphid population in the highest nitrogen dose $(N_9P_0)$ was increased in rate of 1/5 compared to N9P0 parcel which no nitrogen applied. On the contrary, the lowest peaks were deter-mined in higher phosphorus doses $(N_0P_4, N_0P_6, ve N_3P_6)$. From the tested characters, only grain number per panicula (P<0,01) and grain weight per ten panicula (P<0,05) were significantly affected by different nitrogen and phosphorus doses. Of macroelements, the differences between parcels were found significant for nitrogen and potassium and not significant for phosphorus level. As a result, aphid population were parallely increased with increasing nitrogen doses. Otherwise, the resistance of plant was increased and consequently the damage of aphid partly decreased by high phosphor doses. But this effect was not enough to bring a satisfactory solution against problem.