Dergiler / STED/Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi / 2006 / Cilt: 15 - Sayı: 8
Birinci basamak sağlık hizmetlerinde kapıtutuculuk nedir? Türkiye’de uygulanabilir mi?
- Sayfa
- 144–148
- DOI
- —
Özet
Kapıtutuculuk, birinci basamak hekimlerinin hastaların sağlık sisteminin diğer aşamalarını kullanımını kontrol etme yetkisine sahip olması ve hastaların uzmanlık hizmetine ancak birinci basamak hekimlerinin şevki ile ulaşabilmesidir. Hastaların ilk başvuru aşamasında bir uzman ya da genel pratisyene (GP) gitmekte özgür olduğu, uzmanlık hizmetlerine erişimin kontrol edilmediği uygulama ise açık sistem olarak adlandırılmaktadır. Kapıtututuluk GP'lerin hizmet yelpazelerinin genişlemesini, uzmanlık hizmetlerinin akılcı kullanımını, birinci basamak ile uzmanlık bakımı arasında eşgüdüm kurulmasını sağlar. Bu nedenle Kapıtutuculuk sağlık hizmetlerinin maliyetinin sınırlamasında ve sağlıktaki eşitsizliklerin azaltılmasında çok etkin bir yol olarak görülmektedir. Bununla birlikte yapılan çalışmalar, tüketici memnuniyetine, pazar ekonomisine dayalı sağlık sistemlerinde kendilerine daha fazla hasta kaydetmek için rekabet halinde olan GP'lerin hasta taleplerinin baskısı altında kaldıklarını ve Kapıtutucu rollerini gerçekleştiremediklerini göstermektedir. Kapıtutuculuk ancak, toplum tabanlı örgütlenen, yeterince geniş bir hizmet kapsamına sahip olan birinci basamak sağlık sistemlerinde ve GP'lerin öneminin toplum tarafından yeterince anlaşıldığı ülkelerde etkin biçimde uygulanabilir. Ülkemizde aile hekimliğine eşlik eden kapıtutuculuk uygulamasına geçiş, topluma yönelik hizmet sunan, sağlıkta eşitsizliklerin azaltılmasına ve kaynakların etkin kullanımına katkı sağlayan birinci basamak sağlık hizmetlerinin tamamen terk edilmesine neden olacaktır.
Abstract
Gatekeeping can be defined as the system where general practitioners (GP's) have the authority to restrict the patient's use of other levels of the health care system and where patients can have access to specialty care only by the referral of GP's. The system where patients can freely make a choice between GP's and specialists and where there is no control over the patient's access of specialty care is called an "open system". Gatekeeping provides the expansion of services of GP's, a more rational use of specialty care and better coordination between primary and specialty care. Therefore, gatekeeping is considered a very important mechanism for limiting the costs of health care and for minimizing the inequalities in health. However, studies show that in health care systems which are based on market mechanisms and consumer satisfaction, GP's who compete to enroll more patients find themselves under the pressure of the demands of patients and cannot perform their gatekeeping role. Gatekeeping can only be effectively applied in primary health care systems which have a community-based organisation and an adequately-comprehensive service provile, and in countries where the public is aware of the importance of GP's. In our country, the transition to a system where family physicians serve as the gatekeepers will cause the primary care services to be abandoned completely, which provide community-based services and contribute to reducing health inequalities and to the rational allocation of the resources.