Yüzüncü Yıl Arifesinde Ermeni Soykırımı'nın Tarihyazımı: Süreklilikten Olumsallığa

The Armenian Genocide Historiography on the Eve of the Centennial: From Continuity to Contingency

Özet

Ermeni soykırıma dair tarihyazımında ortada duran sorunlardan biri tarihçilerin soykırım süreci, soykırımın nedenleri ve sorumluların amaçları konusunda uzlasmaya varamamıs olmalarıdır. Bunun nedeni soykırım çalısmaları alanının dogası geregi tartısmalı olmasıdır. Batılı akademisyenlerin çogu ve Türk akademisyenlerin bazıları Birinci Dünya Savası'nda Ermenilerin basına gelenlerin soykırım oldugu konusunda hemfikir olsalar da nedenler, güdüler, önceden tasarlama (taammüt) olup olmadığı ve sürecin kendisi konusunda görüs ayrılığı içindedirler. Son yirmi yılda Ermeni Soykırımı'nın tarihyazımı yeni metodolojilerin, yaklasımların ve basit ve özcü argüman ve temsillerin ötesine geçen daha karmasık analizlerin gündeme getirilmesi yoluyla gelisti. Bu yaklasımlar, din veyahut milliyetçiliğin Ermeni Soykırımı'na yol açan temel etmenler olduğunu ileri sürmekten soykırımın I. Dünya Savası esnasında hükumetin Ermenilere yönelik politikasının hızla radikallesmesine dayanan olumsal bir olay olduğu tezine kadar uzanmaktadır. Bu makale, Ermeni Soykırımı'na dair tarihyazımının gelisimini tartısıyor; bunu yaparken yazındaki bazı ana egilimlere odaklanıyor ve bu egilimlerin soykırımın farklı boyutlarının anlasılmasına yaptıgı katkıyı degerlendiriyor. Makale aynı zamanda tarihyazımında henüz emekleme çagında olan bazı alanların güçlendirilmesi için öneriler getiriyor.

Abstract

One of the outstanding issues in Armenian Genocide historiography has been the inability of historians to come to a consensus regarding the causes, the aim of the perpetrators, and the process of the genocide. This is due to the fact that the field of genocide studies by its nature is contentious. While most Western and some Turkish scholars agree to the fact that the events that happened to the Armenians during World War I constitute genocide, they tend to disagree on critical issues such as the causes, motives, premeditation, and the actual process itself. Over the course of the past two decades, the historiography of the Armenian Genocide has evolved through the introduction of new methodologies, approaches, and more complex analyses of the Genocide that venture beyond rudimentary and essentialist arguments and representations. These approaches range from arguing that religion and/or nationalism were the main factors that led to the Armenian Genocide, to the argument that the genocide was a contingent event that took place during World War I, represented by a rapid radicalization of the government's policy towards the Armenians. The article discusses the development of the historiography of the Armenian Genocide by concentrating on some of the major trends in the historiography and assess their contribution to the understanding of the different dimensions of the genocide. Furthermore, it provides suggestions about strengthening certain areas in the historiography that still remain in their infancy.