Krizi arrighi ile okumak

Özet

Bu çalışma, bugünkü küresel krizi Giovanni Arrighi’nin kapitalizmin tarihine ve neoliberalizmin bu tarih içindeki yerine dair kuramsallaştırmasından yola çıkarak ele alacaktır. Arrighi’ye göre kapitalizmin tarihi, farklı dönemlerde hegemonik devletlerin şekillendirdiği, birbirini izleyen “sistemik birikim döngüleri”nden oluşur. Her birikim döngüsü “maddi genişleme” ile başlayıp “finansal genişleme” ile sürer. Bunların ilkinde yatırımlar ağırlıklı olarak meta üretimi ve ticarete yönelir ve görece refah sağlanırken, zamanla artan uluslararası rekabet ve sınıf mücadeleleri sonucunda düşük kâr bunalımına girildiğinde, sermaye spekülatif yatırımlara yönelir. Arrighi finansal genişlemelerin tarihte küresel hegemonik dönüşümlere kapı araladığını ve halihazırdaki hegemonun “sonbaharına” işaret ettiğini vurgular. Buna göre neoliberalizm, içinde bulunduğumuz ABD sistemik birikim döngüsünün finansal genişleme dönemi olarak kavramsallaştırılır. Neoliberal finansallaşmanın bugünkü darboğazı, daha geniş bir bağlamda, yani Afganistan ve Irak işgalleriyle sarsılan ABD hegemonyasının “ölümcül krizi” ile birlikte düşünülmelidir. Çalışma, Arrighi’nin bu kuramsal çerçevesine dayanarak bugünkü küresel krizi hegemonya ilişkileri bağlamında ele alacak; potansiyel çalışma alanı olarak, yeniden yapılandırılarak önemi artırılan G-20’yi ve Çin’in yükselişini incelemenin önemine dikkat çekecektir.

Abstract

This article discusess the current global crisis through Giovanni Arrighi’s conceptualisation of the history of capitalism and neoliberalism. Arrighi conceives of the history of capitalism within successive “systemic cycles of accumulation”, each led by a particular hegemonic state. Each cycle consists of a “material expansion phase” (characterised by high profits and increasing production and trade); which eventually finds itself in a bottleneck of low profit rates. The response to crisis initiates a “financial expansion phase” (where capital is directed towards the speculative liquid form). Historically, it is in these phases that crises have deepened, and inter-class and inter-state competition increased to challenge the position of the hegemonic power. Neoliberalism, therefore, is the financial expansion phase of the latest systemic cycle of accumulation of capitalism. Its “terminal crisis” coincides with that of the American world hegemony; as witnessed disastrously in Afghanistan and Iraq. It is within this background that the article aims to read the current global crisis and provide suggestions for further research based on the reconfigured and significantly empowered G-20, and the economic renaissance of China.