Klasik dönem Osmanlı tarihi çalışmalarında Max Weber etkisi

Özet

Bu makalede genel olarak Türkiye’deki tarihyazımı, özel olarak da klasik dönem Osmanlı tarihçili- ği üzerindeki Max Weber etkisi sorunsallaştırılacaktır. Liberal-muhafazakâr entelektüeller tarafından yakın dönem Türkiye tarihini okumakta kullanılan Weberyen model, söz konusu entelektüellerle aralarında geniş politik mesafe bulunan Osmanlı tarihçileri tarafından da, partikülarist yaklaşımla- rını kamufle etmesi işleviyle İmparatorluğun klasik dönemini açıklamak için bir analiz aracı olarak kullanılır. Böylelikle de Osmanlı tarihçiliğinin kurucu özneleri tarafından, bu öznelerin bağlı oldukları paradigmanın yıkılması gerektiğini vurgulayan liberal-muhafazakâr entelijansiyanın yakın dönem Türkiye tarihine yönelik okumasına, Osmanlı tarihinde uygun bir arka plan kazandırılır. Oysa hem yakın dönem Türkiye tarihine hem de klasik dönem Osmanlı tarihine ilişkin Weberyen model, esa- sında çarpık ve bağlamından kopartılmış bir Weber okumasının ürünüdür

Abstract

In this study, I seek to analyze the historiography in Turkey in general and Max Weber’s influence upon the works on Ottoman Classical Age in particular. The Weberian model has been used by liberal-conservative intellectuals to understand the history of modern Turkey. On the other hand, Ottomanists whose political positions are quite different from liberal-conservative intellectuals and who studies the Classical Age of the Empire also use the same model as an analytical tool to hide their particularistic approach. Thus, Ottomanists prepare a certain background on the Ottoman history for the thesis on the history of modern Turkey which had been defended by liberal-conser- vative intellectuals. I also argue in this paper that the Weberian model which has been used both by Ottomanists and liberal-conservative intellectuals is a result of a decontextualised Weber reading.