Finansallaşma döneminde geç kapitalistleşen ülkelerin stratejileri: Türkiye örneği

Strategies of developing countries in the era of financialisation: The Turkish case

Özet

Bu çalışmada finansallaşma döneminde geç kapitalistleşen ülkelerin stratejileri Türkiye örneği üzerinden incelenecektir. Geç kapitalistleşen ülkeler finansallaşmanın etkisini doğrudan yabancı sermaye veya hisse senedi yatırımları biçimindeki sermaye hareketleri üzerinden yaşamış, sermaye birikimlerini arttırma amacıyla bu hareketlerden yararlanmaya çalışmışlardır. Sermaye hareketlerini bu yönde düzenlemek ve bu hareketlerin ekonomide yarattığı etkileri azaltabilmek amacıyla makroekonomi politikalarında değişikliğe gitmişler, rezerv birikimi ve enflasyon hedeflemesi politikalarını benimsemişlerdir. Türkiye’de enflasyon hedeflemesi programı 2000-1 krizi sonrası uygulanmaya başlanmış ve ardından ekonomide hızlı bir büyüme yakalanmıştır. Bu süreçte üretimin yapısı da değişmiş, ara ve yatırım malları üretimi en dinamik sektörler haline gelmiştir. Bu anlamda 2000-1 krizi Türkiye sermayesi için bir dönüm noktası olmuştur. Ancak bugün bu büyümenin sonuna gelinmiştir. Türkiye krizini, uluslararası sermaye ile bütünleşmiş bir yapı içerisinde, üretim alanı üzerinden yaşamaktadır. Reel sektörün yüksek oranlara ulaşmış dış borcu, küresel krizin sonucu olarak yaşanan kredi ve likidite sıkıntısı ve uluslararası piyasalarda yaşanan daralma temel sıkışma noktalarını oluşturmaktadır.

Abstract

This study examines the strategies of developing countries in the era of financialisation based on the Turkish case. Developing countries witnessed financialisation through capital inflows in the form of foreign direct investment or portfolio equity investment. To promote capital accumulation domestically, these countries facilitated capital inflows. To regulate capital inflows and avoid vulnerability, they adopted reserve accumulation and inflation targeting policies. Turkey implemented inflation targeting in the wake of the 2000-1 crisis, and entered a period of rapid growth. The structure of production also changed; with intermediate and investment goods production becoming the most dynamic sectors. In that sense, 2000-1 crisis was a turning point for Turkish capitalism. However, today, this growth path has come to an end. Turkey is experiencing its crisis in the productive sphere which is highly integrated with international capital. The huge amounts of external debt of the real sector, the liquidity and credit problem and the narrowing of international markets form the main problematic areas.