İslami-muhafazakar milliyetçiliğin millet tasarımı: AKP döneminde kürt politikası

The image of “Nation” under islamic conservatist nationalism: The Kurdish policy of the AKP rule in Turkey

Özet

Bu makale AKP (Adalet ve Kalkınma Partisi)'nin Kürt sorununa yönelik temel politikasının ve stratejilerinin ayrıksı yönlerini bu partinin Türkiye sağının ideolojik haritası içerisindeki yerini tartışarak ortaya çıkarmaya ve açıklamaya çalışacak. AKP'nin Türkiye sağı içerisindeki özgül konumu büyük ölçüde iktidara geldiğinden beri taşıyıcılığını yaptığı toplumsal hegemonya projesinin gerekleri ve sınırları tarafından belirlenmiştir. Partinin benimsediği Kürt politikası da hem bu hegemonya projesinin temel özelliklerini hem de bu projeyle uyumlu ideolojik konumlanışın izlerini büyük ölçüde taşımaktadır. Buna göre AKP Türkiye sağının geleneksel beslenme kanalları olan islami muhafazakârlık ve milliyetçiliğin temel öğelerini içerisinde barındırmakla birlikte benimsediği milliyetçiliğin sembolik/söylemsel unsurları üzerinde İslamcı-muhafazakârlığın belirleyiciliği bu partiyi Türkiye'nin ideolojik haritasında belirli bir konuma yerleştirir. Bu ideolojik konumlanış partinin nasıl olup da bir yandan öncesindeki sağ partilerden farklı olarak Kürtlerin varlığını tanımaya yönelik eğilimler içerisine girerken diğer yandan "tek devlet, tek millet ve tek" bayrak" şiarında kendisini en uç şekilde gösteren bir milliyetçi söylemi benimseyebildiğini açıklar. Makale bu tanıma politikalarının ve milliyetçiliğin bir arada bulunmasının partinin kısa vadeli siyasi hesaplarından doğan bir sapma veya çelişki değil onun ideolojik konumlanışının ve ülke çapında tesis etmeye çalıştığı hegemonya projesinin uyumlu bir parçası olduğunu savunmaktadır.

Abstract

This article aims to investigate the ruling AKP's (Justice and Development Party) strategies vis a vis the Kurdish question in Turkey through an attempt to clarify this party's position within the ideological universe of Turkish right. A comprehensive understanding of the AKP's specific ideological position and its place within the tradition of Turkish right requires an examination of the nature of the hegemonic project that this party attempts to represent and exercise. In this respect, the article will try to expose the ways in which the AKP's Kurdish policy throughout the 2000s has been mediated by the requirements and limits of this hegemonic project and its concomitant ideological strategies. The AKP's ideological orientation has been largely shaped by an idiosyncratic combination of Islamic conservatism and nationalism, in which the symbolic and discursive content of the latter has been predominantly shaped by the main premises of the former. Such a distinctive formulation of nationalism accounts for how, under the AKP rule, the tendency to recognize the presence of Kurdish identity in Turkey could be coupled with a hardcore nationalistic position epitomized by the vintage motto "one state, one nation and one flag". The main argument is that the coexistence of the AKP's tendency to "recognize" the presence of the Kurds in Turkey and its nationalist discourses/(practices is not simply a contradiction stemming from the party's short-term political electoral prospects but an essential and compatible component of its longstanding hegemonic project and political/ideological orientation.