Milliyetçilik, Halksallık, Kamusallık Bağlamlarında 1920'lerden 1970'lere Laikliğin Türkiye Serüveni Üzerine Notlar

Notes on the Adventure of Laicism in Turkey between 1920s-1970s in the Context of Nationalism, Popularisation, Publicness

Özet

Sosyal yaşama ilişkin düzenleyici bir ilke olarak laikliğin, Cumhuriyet Türkiye'sinde farklı on yıllarda farklı içerikler kazandığı görülmektedir. Bu makalede, konu; laikliğin modern ulus-devlet inşası sürecinde milliyetçilikle ilişkisi, Batıdaki tarihsel evriminde kavramın ethosuna işlemiş halksallık karakteri ve topluma nüfuz etme biçim ve düzeyi temaları çerçevesinde ele alınacaktır. Bununla birlikte, yazıyı bu üçlü sacayağı üzerinde kurarken, Cumhuriyet'in ilk yıllarından 1970'lere kadarki gelişimini ele alacağız. 1920'lerden 1970'lere kadarki süreci de tüm boyutlarıyla ele almanın bir dergi makalesinin boyutlarını fazlasıyla aşacağı düşünülerek, bunun yerine, laiklik kavrayışının farklı dönemlerde milliyetçilikle ve halksallıkla nasıl bir ilişki içinde olduğu, toplumun hangi kesimlerince ne ölçüde ve nasıl benimsendiği konuları; sosyo-mekânsal, politik ve kültürel boyutlardaki gelişmeler ve temsiller üzerinden irdelenmeye, tartışılmaya çalışılmıştır.

Abstract

In the Republic of Turkey, the concept of laicism/secularism is a regulatory principle that has gained different meanings regarding social freedoms during different decades. In this study, the issue of the development of the laicism concept as one of the important constitutional principles within the Turkish Republic will be dealt with in a framework based on three premises: the relationship between laicism and nationalism in the construction of a modern nation-state, the degree of its character of popularisation taking the origins from the ethos of the term in the historical evolution in the west and the level and ways of its impacts to the social formation. In this article, these issues will be analysed from the initial years of Turkish Republic construction to the1970s. In addition to this historical analysis, only some developments in socio-spatial, political and cultural aspects, which representing that time period, will be discussed.