Sınıf Mücadelesi ve Hukuk: Marx’ın Yönteminin İzinde

Özet

Bu çalışma, hukukun Marksist kuram açısından analizinin araçlarını derli toplu ortaya koyma çabası olarak okunabilir. Politik ekonomi, bir üst yapı kurumu olarak hukukun göreli özerkliği tartışmasının alanını belirlerken, diyalektik bu tartışmanın yöntemsel aracı olacaktır. Marksist literatürde hukukun iktisadi yapının üst yapıdaki yansımalarından biri olduğu, ideolojik formasyon olduğu ve egemen sınıfın tahakkümünün aracı olduğu saptamalarından hareketle hukuk analizine ya yeterince yer verilmemiş veya yalnızca indirgemeci bir perspektifle ve son tahlilde sönümlenecek bir sosyal kurum olarak tali bir mesele olarak değerlendirilmiştir. Oysa Marx ve Engels’in çalışmaları bize hukukun sınıf mücadelesi içerisindeki yerine dair dinamik bir değerlendirme imkânı sunmakla kalmamakta, yirmi birinci yüzyılla birlikte ulusal ve uluslararası yaşanan gelişmeler, Marksistler açısından hak, hukuk, adalet gibi kavramları birer sınıf mücadelesi formu olarak görülmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Abstract

The present article can be seen as an effort to reveal the means of a Marxian analysis of law. Dialectics shall be the methodological instrument for such a discussion, whereas political economy determines the limits of the relative autonomy of law as a super structural institution. Due to the understandings that “law directly reflects the economic base”, “it is an ideological formation”, and “it is a repressive apparatus of dominant classes”; within the Marxian literature, law is either given an inadequate place or seen as a secondary issue, which supposed to wither away. However, not only Marx and Engels provide a dynamic evaluation stand about the position of law within the class struggle, but also the national and international political developments ascertain the need for considering the concepts of law, rights, and justice as specific forms of class struggle.