Küresel Değer Zincirleri ya da Küresel Yoksulluk Zincirleri? Yeni Bir Araştırma Gündemi

Özet

Küresel Değer Zinciri (KDZ) analizi, ana akım kalkınma söylemlerinin ve politikalarının önemli bir öğesidir. Tedarikçi firmalar, ulus ötesi lider firmalar ile “birleşmek” üzere, devlet desteği ile teşvik edilmektedir. Bu tür düzenlemeler, iddiaya göre, yoksulluğu azaltacak ve anlamlı bir sosyo-ekonomik kalkınmaya katkı sağlayacaktır. Küresel politik-iktisadi ilişkilerin bu tasviri, gerçekliğin “problem çözücü” bir izahını temsil etmektedir. Bu makale, küresel yoksulluğun, eşitsizliğin ve farklı ulusal kalkınma biçimlerinin yeniden üretimini daha iyi incelemek ve açıklamak için KDZ yaklaşımını yeniden biçimlendiren, “eleştirel teori”ye dayalı alternatif bir analitik yaklaşım öne sürmektedir. Makale, KDZ’yi, Küresel Yoksulluk Zinciri (KYZ) analizi olarak yeniden isimlendirmeyi önermektedir. KYZ’ler, tekstil, gıda ve yüksek teknoloji sektörlerinde incelenmektedir. Makale, bu zincirlerin içerisindeki işçilere nasıl, sistematik olarak, geçimlik ücretlerin altında ödeme yapıldığını, ulus ötesi şirketlerin küresel tekel gücünü bu zincirler içerisinde yaratılan değerden aslan payını almak üzere nasıl kullandığını ve bu ilişkilerin yoksullaştırıcı büyüme sürecini nasıl yarattığını detaylandırmaktadır. KYZ analizinin nasıl genişletileceğini ele alarak makale sonuçlanmaktadır.

Abstract

Global Value Chain (GVC) analysis is part and parcel of mainstream development discourse and policy. Supplier firms are encouraged, with state support, to ‘link-up’ with trans-national lead firms. Such arrangements, it is argued, will reduce poverty and contribute to meaningful socio-economic development. This portrayal of global political economic relations represents a “problem-solving” interpretation of reality. This article proposes an alternative analytical approach rooted in “critical theory” which reformulates the GVC approach to better investigate and explain the reproduction of global poverty, inequality and divergent forms of national development. It suggests re-labelling GVC as Global Poverty Chain (GPC) analysis. GPCs are examined in the textiles, food, and high-tech sectors. The article details how workers in these chains are systematically paid less than their subsistence costs, how trans-national corporations use their global monopoly power to capture the lion’s share of value created within these chains, and how these relations generate processes of immiserating growth. The article concludes by considering how to extend GPC analysis.