Çitlemeler ve Politikanın Yitimi: Türkiye’de Güncel Kentsel Rejim1

Enclosures and the Hollowing Out of the Political: The Urban Regime in Turkey Abstract

Özet

Bu makale müşterekler yazınında kullanılan temel kavramların (müşterekler, çitleme, müşterekleştirme) kent çalışmaları alanında ne şekilde kullanılır kılınabileceğini ele alıyor. Bu çerçevede Türkiye’de 2000’li yıllarda inşa olduğu biçimiyle kentsel rejimin temel vasıflarına dair hipotezler öne sürüyor. İki ana bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde söz konusu kavramsal setin analitik sınırlarını keskinleştirmek adına üç öncül formüle ediyorum: i) Müşterekler, müşterekleştirme ve çitleme dinamiklerinin karşıtlığında kurulan ilişkisel bir kategoridir; ii) Çitleme, ancak belirli konjonktürler bağlamında anlaşılabilecek stratejik nitelikli bir iktidar teknolojisidir; iii) Çitleme, her türden sömürü ve tahakkümü değil, yerin maddi ve imgesel boyutlarıyla inşa edilmesini içeren müdahaleleri ifade eder. İkinci bölüm neoliberal şehircilik bağlamında gündeme gelen kentsel dönüşüm politikalarını ve kamusal mekânların ehlileştirilmesini tartışıyor. Bu çitleme biçimleri üzerine iki hipotez öne sürülüyor: i) Kent yoksullarının yaşam alanlarındaki çitlemeler mekândaki metalaşma sürecini derinleştirirken aynı zamanda kent yoksullarının politik kapasitesinin altını oyar; ii) Kamusal mekânlardaki merkezkaç pratikleri hedef alan çitlemeler, karşıt politik ufuk ve vaatlerin dolaşım koşullarını kısıtlayarak politikanın mecrasını ortadan kaldırır. Sonuç olarak neoliberal kentsel rejimin esas vasıflarından birinin metalaşma ve gayri-siyasileşme süreçlerinin eklemlenmesi olduğu iddia ediliyor.

Abstract

This article seeks to explore the ways in which basic concepts of the commons literature (commons, enclosure, commoning) can be operationalized in urban studies, and suggests hypotheses on core characteristics of the spatial regime established in Turkey in the 2000s. In the first part of the article, I outline three premises to help clarify the analytical limits of the conceptual tool employed: i) Commons denotes a relational category that emerges out of the conflict between acts of enclosure and those of commoning; ii) Enclosures are strategically mobilized power technologies that must be analyzed in the context of certain conjunctures; iii) Enclosures denote one particular form of exploitation and domination, they are top-down interventions that comprise place-making processes with material and imaginary dimensions. In the second part, through a discussion of urban transformation projects and the taming of public spaces, I propose two hypotheses with regard to recent forms of urban enclosures in Turkey: i) Enclosures that can be observed in residential areas of the urban poor deepen the commodification of space while undermining their political capacity; ii) Enclosures that target centrifugal practices in public spaces contribute to the hollowing out of the political by limiting the possibilities for the circulation of counter political horizons and promises. In conclusion I argue that one of the main features of the neoliberal urban regime is the articulation of processes of commodification and de-politicization.