Antroposen Çağında Marx ve Eko-Marksizm(ler): Toplum-Doğa İlişkisinin Diyalektiği

Marx and Eco-Marxism(s) in the Age of the Anthropocene: The Dialectics of the Society-Nature Relationship

Özet

Geçtiğimiz yıllarda, toplum-doğa ilişkisi açısından yeni yaklaşım ve kavramsallaştırmalara tanık olduk. “Antroposen” kavramı ve tanımı, biyosferin insan faaliyetleri ile değiştirildiği anlamına gelen yeni bir jeolojik dönemi işaret etmesi bakımından özel bir öneme sahiptir. Bu gelişmeye paralel olarak, son yıllarda toplum-doğa ilişkisinin diyalektiğini ele alan çok sayıda Marksist çalışma, bu alanda radikal bir bakış açısının temellerini atmıştır. Bu çalışma, Marksist kuram içerisinde ekoloji söyleminin gelişimine, hangi sorunsallar etrafında şekillendiğine odaklanmakta ve bir kavram ve yeni bir çağ olarak Antroposeni anlamak için Marksist düşüncenin önemine dikkat çekmektedir. Bu çalışmanın temel tezi Anroposenin ancak toplum ve doğa arasındaki diyalektik ilişkiyle bir arada düşünüldüğü zaman anlamlı bir kavram olacağıdır. Bu kapsamda, bu çalışmanın odak noktasını toplum-doğa ilişkisinin diyalektik maddeci kavranışı üzerine tartışmalar oluşturmaktadır. Bu tartışmaların kapsamını ise metabolik yarık, insan-doğa ikiliği (ikicilik), bütünsellik ve ilişkisellik konularındaki anlaşmazlıklar oluşturmaktadır.

Abstract

Recent years have witnessed new approaches and conceptualizations regarding the relation between society and nature. The concept of Anthropocene gains a particular importance which signifies a new geological period marked by the change of the biosphere by “human activites.” Accordingly, there is a growing number of Marxist studies problematize the dialectical relationship between nature and society based on a critical perspective to deepen the related discussions. This article focuses on the development of a Marxian ecological discourse and it pays attention to the significance of Marxism to understand the Anthropocene both as a concept and a period. The main argument of the paper is the following: the concept of the Anthropocene is an analytically significant tool to analyse social sciences as long as is connected to the dialectical relationship between society and nature. Thus, the article focuses on the materialist and dialectical relationship between the society and nature. The concepts of metabolic rift, the humannature duality, totality and relationality are used in the article to deepen the argument.