Küresel Kapitalizmin Krizi, Sınıflar ve “Yeni” Toplumsal Hareketler

Social Classes and “New” Social Movements Under the Crisis of Global Capitalism

Özet

Bu çalışma; neoliberal küreselleşmenin yaygın bir şekilde sorgulanmaya başlandığı bir ortamda, Yeni Toplumsal Hareketler Okulu’nun (YTHO) temel ön kabullerinin geçerliliğini hangi ölçüde sürdürdüğü sorusuna yoğunlaşmaktadır. Özgün haliyle, YTHO; toplumsal çatışmaların merkezinin sınıflar arasındaki çıkar çatışmalarından yaşam biçimleri, kültürel özerklik ve kimlik siyasetleri tarafından şekillenen mücadelelere doğru kaydığında hemfikirdir. Böyle bir ortamda, ekonomik talepler ve kapitalizm karşıtlığı toplumda belirleyiciliğini yitirmiştir. Toplumsal çatışmaların niteliğindeki dönüşümler; daha çok sanayi ötesi küreselleşmenin iletişim teknolojisini ilerletici, ulus-devleti zayıflatıcı ve böylelikle kültürel özerkliği teşvik edici etkisine bağlanmaktadır. Kapitalizmin 2007-2008 krizinden itibaren güçlü bir küresel protesto dalgası patlak vermiştir. Dolayısıyla, mevcut küresel ortam, hem toplumsal hareketler kuramını geliştirmek hem de YTHO’nun temel savlarını yeni bir zeminde test etmek için önemli bir fırsat sunmaktadır. Süreç analizi üzerine kurulu mevcut çalışma, küresel kapitalizmin krizini takip eden dönemde yaşanan “yeni” protesto dalgalarının toplumsal sınıfların güncelliğini artırdığını ortaya koymaktadır. Mercek altına alınan makro süreçler dâhilinde kırılma noktası teşkil eden ekonomik kriz ve Amerika’daki “işgal et” hareketi, Arap Baharı, İspanya ve Yunanistan’daki halk isyanları ile Fransız Sarı Yelekliler ayaklanması gibi olaylar ve bu olaylarda işçi sınıfı örgütleri ile temel sınıfsal taleplerin yeri; mevcut analizin odak noktasını teşkil etmektedir

Abstract

This article re-evaluates the underlying premises of the classical new social movement (NSM) paradigm in today’s context where neoliberal globalization is increasingly being challenged. As were originally formulated, the classical NSM paradigm follows the basic premise that that the axis of social conflicts has irreversibly shifted from class struggles to conflicts over lifestyles, cultural autonomy, and collective identity. Economic demands and anti-capitalism have therefore lost their centrality. NSM theories mostly attribute these changes to the long-term effects of “post-industrial” globalization and the rapid development of communication technologies, which find their sharpest expression in the weakening of nation-states and the rising relevance of cultural autonomy. The current global environment –characterized by the emergence of a new wave of global protests following the worldwide crisis of capitalism since 2007/2008– provides a propitious opportunity to contribute to social-movement theorizing by re-evaluating the fundamental premises of classical NSM theories. The present article thus uses process tracing to reveal the increasing relevance of social classes and class analysis against the backdrop of this “new” wave of global protests. Of particular interest to this article is the class dynamics of the US economic crisis and occupy movements, the Arab Spring, popular rebellions in European countries such as Italy, Portugal, Spain and Greece, and the recent Yellow Vests movement in France.