Feminist Laboratuvarda Bilim, Emek ve Politika

Özet

Bilimsel bilgi üretim süreçlerinin modern mekanlarından biri olan laboratuvarlar, kapitalist, ataerkil ve sömürgeci ilişkilerin yeniden üretildiği alanlardır. Bu makale, günümüzün hakim bilim dünyasının kıyısında kalarak bu dünyanın bir eleştirisini sunan feminist laboratuvarları bilim ve politika ilişkileri çerçevesinde inceleyerek bilimin feminist bir edim olarak yapılabileceğini ve feminist politikanın bilim alanından üretilebileceğini önermekte. Makalenin ilk bölümü, feminist bilim ve teknoloji çalışmaları literatüründe 1960’lardan bu yana süren tartışmaları izleyerek feminist bir laboratuvar fikri ve tasarısının bilim kadınlarının somut deneyimleri ve bilimin feminist eleştirileri ile nasıl ortaya çıktığını tartışmakta. İkinci bölümde, Kanada’da kurulan bir feminist deniz bilimi laboratuvarı –Civic Laboratory for Environmental Action Research (CLEAR)– incelenerek bu laboratuvarda bilim ve politika ilişkisinin feminist değerler üzerinden nasıl kurulduğu ve bu değerlerin farklı pratikler aracılığıyla nasıl hayata geçirilmeye çalışıldığı anlatılmakta. Bilimsel bilgi üretim süreçlerinin daha yoğun bir biçimde sermayenin tahakkümü altına alındığı bu dönemde CLEAR gibi feminist laboratuvarlar örneği üzerinden bilimsel emeği yeniden düşünürken, bu makale bilimin nasıl, kimler tarafından ve ne için yapıldığı üzerine sürekli düşünmenin önemini vurgulamakta ve laboratuvarları bilimin müşterek, toplum için yapılan bir pratik olduğu savunusunu somutlaştırmak için yeniden dizayn ederken feminist politikaya ihtiyacımız olduğunu göstermekte.

Abstract

Laboratories are one of the modern spaces of scientific knowledge production processes as well as spaces where capitalist, patriarchal and colonial relations get reproduced. This article studies feminist laboratories that challenge and remain marginal in today’s dominant scientific world, and suggests that science can be done as a feminist practice and feminist politics can be produced within and through the field of science. The first section of this article discusses how the idea and design of feminist laboratories have emerged on the basis of the concrete experiences of women scientists and the feminist critiques of science through tracing the on-going discussion in the feminist science and technology studies literature since the 1960s. The second section focuses on a feminist marine science laboratory founded in Canada –Civic Laboratory for Environmental Action Research (CLEAR), and explores how the relation between science and politics is constituted with reference to feminist values in this laboratory as well as the actualization of these values through several practices. While re-thinking about scientific labour together with feminist laboratories such as CLEAR in these times of the intensified capitalization of science, this article underlines the importance of constant questioning of how, by whom, and for what science is done, and shows the need for feminist politics towards redesigning laboratories to actualize the advocacy of the science as a collective practice for society.