METAFOR ARACILIĞIYLA KAFKA’NIN “DAVA” ROMANINDA MEKÂN OKUMALARI

Özet

Kendisi de bir sanat dalı olan mimarlığın diğer sanat dallarıyla ilişkili olduğu herkes tarafından bilinen bir gerçektir. Mimarlık insan eylemlerinden ve ilişkilerinden doğan ihtiyaca yönelik mutlu mekânlar yaratma sanatı olduğundan mimari tasarım süreci disiplinlerarası çalışmalara ihtiyaç duymaktadır. Bu çalışmada mimarlığın, sanat dallarından edebiyatla olan ilişkisi, eserlerindeki mekân tasvirlerinin zenginliği sebebiyle dünya edebiyatına damgasını vurmuş Franz Kafka’nın “Dava” adlı romanı üzerinden irdelenmektedir. “Dava” romanı üzerinden bir mekân okuması yapılması hedeflenen çalışmada öncelikli olarak eserde yer alan mekânsal söylemlerin tespit edilmesi ve ardından romanın 1962 ve 1993 yıllarındaki iki farklı sinema uyarlaması üzerinden metafor kavramı aracılığıyla karşılaştırmalı analizinin yapılması amaçlanmaktadır. Bu analizlerle birlikte çalışmada, Kafka’nın birtakım kavramları direkt olarak dile getirmediği, bu kavramlara mekânlar üzerinden geliştirdiği üstü örtülü anlatımlar yani metaforlar aracılığıyla yazınlarında yer verdiği sonucuna varılmıştır. Çalışmada varılan diğer bir sonuç ise iki ayrı yönetmenin aynı metine baktıklarında gördüklerinin, yorumladıklarının ve izleyiciye aktardıklarının genellikle mekânlara bambaşka şekillerde yansıdığı gerçeği olmuştur.

Abstract

It is a well-known fact that architecture, which is a branch of art, is related to other branches of art. Since architecture is the art of creating happy spaces for the needs arising from human activities and relations, the architectural design process needs interdisciplinary studies. In this study, the relation between architecture and literature as a branch of art, has been examined through “The Trial” novel of Kafka, who made his mark on world literature, with the richness of his space descriptions. In this study, which is aimed to make a space reading through the novel “The Trial”, primarily targeted to identify the spatial discourses in the novel and then to make a comparative analysis of the novel’s two different cinema adaptations in 1962 and 1993 through the concept of metaphor. With these analyses, it is concluded that Kafka doesn’t mention some concepts directly, rather use them through some indirect expressions, so called metaphors, which he develops over spaces. The other conclusion which is reached in this study is the truth that what the two different film directors see when they look to the novel, what they comment and what they pass to the audience is reflected in very different forms.