AZADEH AKHLAGHI’NİN DOKÜMANTER SANATI ÜZERİNDEN, SANAT VE TARİHİ GERÇEK İLİŞKİSİ

THROUGH THE DOCUMENTARY ART OF AZADEH AKHLAGHI, THE REAL RELATIONSHIP OF ART AND HISTORY

Özet

Araştırma, fotoğraf sanatçısı Azadeh Akhlaghi’nin “Bir Görgü Tanığına Göre” isimli projesine odaklanmaktadır. 1978 İran İslam Devrimi sıralarında Şiraz’da doğan kadın sanatçı, projesinde, İran’ın tanınmış karakterlerinin gizemli ölüm hikâyelerini fotoğrafla yeniden kurgulamaktadır. Bu fotoğraflarda Akhlaghi de bir tanık olarak yer almaktadır. Yakın dönem İran siyasi tarihini konu edinen fotoğraflar, bazen faili meçhul cinayetlerin yeniden gündeme gelmesini sağlayarak tartışmalara yol açmaktadır. Akhlaghi, projesi için İran tarihinin evrimini etkilemiş karakterlerden oluşan önemli isimler seçmektedir. Kurguladığı sahnelerde, fotoğrafçı, merkezi figür görünmeyecek şekilde kendini kompozisyon içine dahil ederek, tarihe tanıklığını vurgulamaktadır. Bu makalede sanatçının projesinde yer alan bir eseri tarihsel ve biçimsel anlamda konu olarak ele alınarak Goya’nın “Üç Mayıs” eseriyle karşılaştırılmaktadır. Goya, 1814’te, tarih içinde var olan şiddeti resmetmiştir. Akhlaghi, Goya’dan 198 sene sonra, İran’ın yakın tarihini baz alarak, tarihteki şiddetin devam ettiğini gündeme getirmektedir. Bu araştırmada, Goya ve Akhlaghi’nin eserleri karşılaştırılarak, farklı asırlarda sanatçıların, tarihi olaylara nasıl tanıklık ettikleri ile ilgili bir inceleme yapılmaktadır.

Abstract

The research focuses on the project named “According to an Eyewitness” by photographer Azadeh Akhlaghi. In the project, the female artist, who was born in Shiraz during the 1978 Iran Islamic Revolution, reconstructed the mysterious death stories of the prominent characters of Iran. Azadeh Akhlaghi appears as a witness in these photographs. She was an imaginary witness. Photographs on the recent Iranian political history led to controversy by bringing murders, some of them unsolved, to the agenda. Akhlaghi chose important names for her project, consisting of characters that influenced the evolution of Iranian history. In the scenes she constructed, the photographer emphasized her witness to history by including herself in the composition so that the central figure is not visible. In this article, one of the works of the artist’s project is handled as a subject in historical and formal terms and compared to the “Three May” by Goya. In 1814, Goya painted the violence that exists in history. 198 years after Goya, Akhlaghi can be counted as one of the artists who brought to the agenda that the violence in history is continuing, based on Iran’s recent history. This research, by comparing the two works of Goya and Akhlaghi, is a study on how artists witness historical events in different centuries.