1936-1951 YENİŞEHİR - ÇANKAYA KONUT GELİŞİM AKSINDA İLK YAPILAŞMALAR: GÜNEŞ SOKAK ÖRNEĞİ

1936-1951 EARLY EXAMPLE OF RESIDENCIAL DEVELOPMENT BETWEEN YENİŞEHİR AND ÇANKAYA: GÜNEŞ STREET EXAMPLE

Özet

Mimarlık tarih yazımı, özellikle 1923-1950 yıllarını içine alan erken Cumhuriyet dönemi mimarlığını, ulus devlet yapım sürecinin doğrudan bir uzantısı olarak yorumlamayı tercih etmiş ve bu doğrultuda daha çok kamusal mekânlara odaklanmıştır. Araştırmacıların çalışma nesnesi çoğunlukla hastane, kütüphane, okul gibi kamu yapıları, meydanlar, parklar, en nihayetinde devlet eli ile hayata geçirilmiş mekân ve yerler ile sınırlı kalmıştır. Dönemin sivil mimarlık mirasını araştıran az sayıdaki çalışma ise saha olarak kendilerine Ulus – Yenişehir aksını belirlemiş ve yalnızca bu sınırlar dâhilinde gelişen konut dokusunu kayıt altına almıştır. Bu anlamda, Yenişehir’in güneyinde; Kavaklıdere ve Çankaya sırtlarını içine alan bölgede gelişen erken dönem konut üretimi, başkentin yakın dönem mimarlık tarihinin eksik parçalarından birisi olarak öne çıkmaktadır. Çalışma buradan hareketle, ilk yapı örnekleri Yenişehir’de konut yapılaşmasının henüz hızla sürdüğü 1936 gibi çok erken bir tarihe işaretlenen Güvenevler Mahallesi / Güneş Sokak’ı merceğe almaktadır. Seçilen sahanın iskâna açılma süreçlerini anlamak ve konut envanterini kayda geçirmek çalışmanın temel amaçlarındandır.

Abstract

Architectural historiography has studied the early Republican architecture of 1923-1950 in terms of its close relationship with the nation building processes, thence particularly has focused on the public spaces of the modern Turkey. In line with this approach, public buildings such as hospitals, schools, libraries; and places like parks, avenues, squares were of the major concerns of the academic research and literature so far. When the issue comes to studying civil architecture, very little number of researches have been conducted, and the researches in question specifically studied the axis of Ulus-Yenişehir, with the aim of recording the residential development in the vicinity. On the other hand, residential building and its development in the southern part of Yenişehir, which encompasses the area from Kavakalıdere to hillside Çankaya have been understated, if not neglected. Considering this fact, this study focuses on Güvenevler Neighborhood / Güneş Street where the first residential compound was built while the center of the new capital, Yenişehir, was still being populated by single houses and apartments in 1936. Particular objectives of the research are to understand the legal processes of the opening of Güvenevler Neighborhood to construction and to register architecturally significant houses, which have apparently remained underexplored in spite of their known designers.